Soorten huidkanker: welke typen bestaan er en hoe herkent u ze?

Een plekje dat niet geneest, een korstje dat steeds terugkomt of een moedervlek die van kleur verandert. Achter deze ogenschijnlijk onschuldige signalen kan huidkanker schuilgaan. Jaarlijks worden in Nederland meer dan 80.000 nieuwe gevallen van huidkanker vastgesteld, waarmee het de meest voorkomende kankersoort van het land is. Toch is huidkanker geen enkel ziektebeeld. De verschillende typen gedragen zich uiteenlopend en vragen om een gerichte aanpak. Kennis over de soorten helpt u bij het tijdig herkennen van veranderingen.

Hoe worden de soorten huidkanker ingedeeld?

Ongeveer 70% van alle nieuwe huidkankerpatiënten heeft volgens het IKNL een basaalcelcarcinoom, circa 20% een plaveiselcelcarcinoom en ongeveer 10% een melanoom. Die verdeling weerspiegelt fundamentele verschillen in de cel waaruit de kanker ontstaat, het groeigedrag en het risico op uitzaaiingen.

Artsen maken een hoofdonderscheid tussen melanoom en niet-melanoom huidkanker. Bij niet-melanoom huidkanker gaat het om kwaadaardige groei in de bovenste huidlagen. Melanoom ontstaat uit de pigmentcellen en heeft andere biologische eigenschappen. UV-straling is bij alle vormen de belangrijkste oorzaak van de DNA-schade die tot ongecontroleerde celgroei leidt.

Wat is basaalcelcarcinoom en waarom komt het zo vaak voor?

Elk jaar krijgen ongeveer 48.000 mensen in Nederland de diagnose basaalcelcarcinoom. Daarmee is het veruit de meest voorkomende vorm van huidkanker. Ongeveer 1 op de 6 Nederlanders krijgt het in de loop van het leven.

Een basaalcelcarcinoom groeit langzaam en lokaal. Het begint vaak als een glanzend, licht doorschijnend bultje met kleine bloedvaatjes aan het oppervlak. Soms presenteert het zich als een niet-genezend wondje dat telkens een korstje vormt. Basaalcelcarcinoom zaait vrijwel nooit uit, maar kan zonder behandeling de omliggende weefsels beschadigen. Vroegtijdig verwijderen van een basaalcelcarcinoom voorkomt lokale schade en houdt de ingreep beperkt.

Hoe verschilt plaveiselcelcarcinoom van andere vormen?

In 2021 werden in Nederland 14.884 nieuwe patiënten met een plaveiselcelcarcinoom geregistreerd (IKNL). Dit type ontstaat in de plaveiselcellen van de opperhuid, vaak op plekken met jarenlange zonschade zoals het gezicht, de oren en de handrug.

Anders dan basaalcelcarcinoom kan plaveiselcelcarcinoom uitzaaien. Bij laagrisicotumoren ligt die kans onder de 5%, maar bij hoogrisicotumoren loopt dat op naar 10 tot 20%. Dat maakt tijdige herkenning en behandeling van plaveiselcelcarcinoom des te belangrijker. Een voorstadium is actinische keratose: een ruw, schilferig plekje op zonbeschadigde huid dat wijst op cumulatieve UV-schade.

Waarom vraagt melanoom om extra waakzaamheid?

In 2024 werden in Nederland ongeveer 8.800 nieuwe diagnoses van melanoom gesteld. Nederland behoort daarmee tot de Europese landen met de hoogste melanoom-incidentie.

Melanoom ontstaat uit de pigmentcellen en onderscheidt zich door de neiging om relatief vroeg uit te zaaien. Veranderingen in een bestaande moedervlek of een nieuwe, onregelmatige pigmentvlek zijn klassieke signalen. Let op asymmetrie, een onregelmatige rand, kleurverschillen, een doorsnede groter dan zes millimeter en zichtbare verandering in de tijd. Vroegtijdig verwijderen van melanoom is bepalend voor de prognose.

Welke zeldzamere vormen van huidkanker bestaan er?

Het merkelcelcarcinoom is met jaarlijks 150 tot 200 nieuwe diagnoses in Nederland volgens het IKNL zeldzaam, maar groeit snel en kan agressief verlopen. Het verschijnt vaak als een snel groeiend, pijnloos knobbeltje op het hoofd, de hals of de armen. Morbus Bowen is een ander voorbeeld: een voorstadium van plaveiselcelcarcinoom dat zich beperkt tot de opperhuid en zich presenteert als een roodbruine, schilferende plek.

Wanneer is medische beoordeling verstandig?

Een plekje dat langer dan vier weken niet geneest, een huidafwijking die spontaan bloedt of een moedervlek die verandert van vorm of kleur: het zijn redenen om uw huid te laten beoordelen. Via dermatoscopie krijgt de arts een gedetailleerd beeld van de afwijking. Bij verdenking volgt weefselonderzoek dat uitsluitsel geeft over het type en de ernst.

Duidelijkheid begint bij specialistische beoordeling

Huidkanker is goed behandelbaar, mits het tijdig wordt herkend. Bij Dr. Brinkmann Kliniek doorloopt u een zorgvuldig traject: van verwijzing en specialistische beoordeling, via pathologisch onderzoek tot aan de behandeling en nacontrole. Met tien vestigingen in Nederland is gespecialiseerde hulp dichtbij. Wilt u duidelijkheid over een verdachte huidafwijking? Bij de Dr. Brinkmann Kliniek kunt u terecht voor diagnose, behandeling van huidkanker en persoonlijke nazorg.