Melanoom herkennen
Vaak binnen 1 week terecht
Een melanoom is een kwaadaardige vorm van huidkanker die ontstaat uit pigmentcellen, ook wel melanocyten genoemd. Het kan zich ontwikkelen in een bestaande pigmentvlek, maar ook als een nieuw plekje op de huid ontstaan.
Sommige melanomen kunnen doorgroeien en uitzaaien. Juist daarom is vroege herkenning zeer belangrijk. Het is verstandig om een verdacht, nieuw of duidelijk veranderend plekje medisch te laten beoordelen, zodat er zo nodig snel duidelijkheid ontstaat en een passend zorgpad kan worden gestart.
Ontvang meer praktische informatie
Volledig vrijblijvend.
Twijfelt u over een plekje op de huid?
Doe dan de korte zelfcheck (1 minuut).
Wat is melanoom?
Een melanoom is een kwaadaardige tumor die ontstaat uit pigmentcellen en meestal in de huid voorkomt. Pigmentcellen zitten vooral in de opperhuid. Als deze cellen afwijkend gaan groeien, kan een melanoom ontstaan en, afhankelijk van de eigenschappen, dieper in de huid doordringen.
Vaak begint een melanoom als een pigmentvlek die in kleur, vorm of dikte verandert, maar het kan ook ontstaan als een nieuw plekje op de huid. Soms gaat het om een klein, nieuw plekje dat in korte tijd opvalt door groei, een afwijkende kleur of een andere structuur dan de huid eromheen. Dat maakt het extra relevant om veranderingen serieus te nemen.
Melanoom ontstaat meestal door een combinatie van aanleg en invloeden van buitenaf, waarbij UV-straling een belangrijke factor is. UV kan DNA-schade in huidcellen veroorzaken. Als herstelmechanismen tekortschieten, kan dat bijdragen aan het ontstaan van een melanoom.
Niet iedereen met veel zonblootstelling krijgt een melanoom en niet elk melanoom is tot één moment terug te leiden. Erfelijke factoren, huidtype, het aantal en type pigmentvlekken en omstandigheden zoals immuunsuppressie kunnen het risico verhogen. Daardoor kan dezelfde mate van UV-blootstelling bij de ene persoon anders uitpakken dan bij de andere.
Naast melanoom zijn er vele andere verschillende vormen van huidkanker. De meest voorkomende zijn het basaalcelcarcinoom en het plaveiselcelcarcinoom. Zeldzamere vormen, zoals het merkelcelcarcinoom, komen minder vaak voor maar kunnen agressiever verlopen.
In de praktijk draait het vaak om het onderscheid maken tussen een verdachte huidafwijking en andere, vaker voorkomende en meestal goedaardige huidveranderingen. Ook veranderingen in of rondom moedervlekken kunnen hierbij een rol spelen.
Het uiteindelijke onderscheid wordt in de Dr. Brinkmann Kliniek gemaakt op basis van zorgvuldige beoordeling door een gespecialiseerd arts, aangevuld met zoomtechnologie tot 200x vergroot door de digitale dermatoscopie en, indien nodig weefselonderzoek.
Hoe kunt u melanoom herkennen?
Melanoom herkennen begint vaak met het opmerken van een nieuw plekje of een plek die duidelijk verandert. Als hulpmiddel kunt u de ABCDE-regel gebruiken: asymmetrie, een onregelmatige begrenzing, kleurvariatie, een toenemende diameter en evolutie, dus verandering in de tijd.
In de praktijk is het belangrijk om niet alleen op “donker en onregelmatig” te letten. Een snel groeiend, stevig bultje kan passen bij een nodulair melanoom, ook als het niet duidelijk op een moedervlek lijkt. Een roze of huidskleurige plek die blijft bestaan of steeds terugkomt op dezelfde plek kan passen bij een amelanotische vorm. Plekken op voetzolen, handpalmen of onder of naast een nagel verdienen extra aandacht, zeker bij een nieuwe of veranderende verkleuring zonder duidelijke verklaring. Ook op minder zichtbare plaatsen, zoals de rug, hoofdhuid, of achter de oren, kunnen afwijkingen ontstaan die minder snel worden opgemerkt. Het kan daarom helpen om deze plekken regelmatig (of met hulp van iemand anders) te controleren.
Foto’s of een app kunnen helpen om veranderingen te volgen, maar ze vervangen de medische beoordeling niet. Bij twijfel is het verstandig om een arts te raadplegen. Op basis van onderzoek kan worden bepaald of aanvullende diagnostiek of behandeling nodig is.
De belangrijkste symptomen van melanoom zijn veranderingen aan een plek op de huid of een nieuw plekje dat opvalt door groei, vorm of kleur. Klachten zoals jeuk, gevoeligheid, spontaan bloeden of het ontstaan van een korstje of zweertje op of rond een plek kunnen extra signalen zijn.
Een melanoom is niet altijd donker en kan ook klein beginnen. Ook een plek die duidelijk anders oogt dan de rest van iemands pigmentvlekken, het zogeheten “lelijke eendje”, kan reden zijn voor een melanoomcontrole door een arts. Zeker bij snelle verandering is het verstandig niet te lang af te wachten.
De belangrijkste soorten melanoom zijn varianten die vooral verschillen in groeipatroon en locatie. In de praktijk worden onder meer het oppervlakkig spreidend melanoom, het nodulair melanoom, het lentigo maligna melanoom en het acrolentigineus melanoom onderscheiden.
Daarnaast bestaan er varianten die minder direct aan pigment doen denken. Zo kan een amelanotisch melanoom weinig tot geen pigment bevatten en daardoor roze of huidskleurig lijken. Een melanoom kan ook buiten de “gewone” huid voorkomen, bijvoorbeeld in het oog (uveaal melanoom) of op slijmvliezen. Zulke locaties vragen om een andere manier van beoordelen en herkennen.
De foto’s laten zien dat een melanoom er heel verschillend uit kan zien, van een onregelmatige pigmentvlek tot een subtieler plekje. Let daarbij vooral op plekken die afwijken van andere vlekken op de huid of die in korte tijd veranderen.
Wanneer is een huidcheck nodig voor het vaststellen van melanoom?
Een huidcheck is nodig voor het vaststellen van melanoom wanneer er een nieuw plekje ontstaat dat duidelijk verandert, of wanneer een bestaande plek snel van uiterlijk verandert. Ook signalen zoals spontaan bloeden, een niet-genezend wondje of een plek die ondanks behandeling blijft bestaan, zijn redenen om een arts te laten controleren.
Een extra aanwijzing is een plek die afwijkt van andere pigmentvlekken op de huid, ook als die klein is. Juist omdat een melanoom subtiel kan beginnen, geeft een professionele controle vaak sneller duidelijkheid dan langdurig blijven volgen met alleen foto’s.
Bij de Dr. Brinkmann Kliniek worden beelden digitaal vastgelegd om bevindingen goed te diagnosticeren en later te kunnen gebruiken voor het behandelplan. Als een plek verdacht genoeg is om zekerheid te willen, volgt meestal weefselonderzoek. Dat gebeurt vaak door het wegsnijden van de plek of via een biopt, waarna de patholoog de definitieve beoordeling doet.
Wat maakt digitale vastlegging zo anders?
Hoe snel de diagnose van melanoom na een scan is, hangt er vooral van af wat met “scan” wordt bedoeld. Beoordeling met dermatoscopie of digitale vastlegging kan snel richting geven, maar levert meestal geen definitieve diagnose op.
De definitieve diagnose volgt doorgaans na pathologie-onderzoek van verwijderd weefsel. De uitslagtermijn verschilt per laboratorium en per complexiteit van het onderzoek. Vaak is er binnen enkele werkdagen een uitslag, maar bij aanvullende kleuringen of drukte kan het langer duren.
Hoe vaak een controle of check voor melanoom nodig is, hangt af van het persoonlijke risico, de kenmerken van het melanoom en, indien van toepassing, de uitslag van het weefselonderzoek en het stadium.
Bij een lager risico kan een minder intensief controleschema volstaan. Bij een verhoogd risico wordt vaak gekozen voor vaker en regelmatiger controleren.
Naast geplande controles blijft zelfcontrole belangrijk. Wanneer u al eens te maken heeft gehad met een melanoom of een voorstadium is regelmatige zelfcontrole van zowel van de gehele huid als de lymfeklieren in het gebied van het oorspronkelijke melanoom extra belangrijk.
Het is verstandig om niet te wachten tot een volgende controleafspraak bij:
Wat zijn de vooruitzichten bij melanoom?
De vooruitzichten bij melanoom hangen vooral samen met het stadium op het moment van diagnose. Een melanoom dat oppervlakkig is en volledig kan worden verwijderd, heeft doorgaans gunstigere vooruitzichten dan een melanoom dat dieper is gegroeid of is uitgezaaid.
Ook details uit het weefselonderzoek sturen de vervolgstappen. Denk aan tumordikte, eventuele ulceratie en of snijranden vrij zijn. Op basis daarvan kan een arts inschatten of een ruimere re-excisie nodig is en of aanvullend onderzoek, zoals beoordeling van lymfeklieren, passend is.
Melanoom kan uitzaaien doordat melanoomcellen zich verspreiden naar andere plekken in het lichaam. Dit gaat vaak eerst via de lymfebanen naar regionale lymfeklieren. Uitzaaiingen kunnen ook via de bloedbaan naar organen ontstaan.
Of uitzaaiing aan de orde is, hangt samen met het stadium en kenmerken van de tumor. Het zorgpad na diagnose draait daarom niet alleen om het verwijderen van de plek, maar ook om het wegen van de pathologie-uitslag en, als daar aanleiding voor is, aanvullende stadiëring of verwijzing.
Melanoom kan levensbedreigend zijn, vooral wanneer het uitzaait. Bij vroege ontdekking is het echter vaak goed behandelbaar. Het risico verschilt per stadium en per persoon, waardoor algemene uitspraken niet altijd goed passen.
Bij een verdenking of diagnose helpt het om te focussen op wat wél richting geeft: tijdige beoordeling, bevestiging via weefselonderzoek en vervolgens een behandel- en controleplan dat aansluit op de uitslag. Zo ontstaat stap voor stap duidelijkheid over de situatie en het vervolg.
Welke behandelingen zijn er voor melanoom?
De belangrijkste behandeling van melanoom is meestal chirurgische verwijdering. Op basis van de pathologie-uitslag kan daarna een ruimere excisie nodig zijn. Afhankelijk van tumorkenmerken en stadium kan aanvullend onderzoek naar lymfeklieren, zoals een schildwachtklierprocedure, worden overwogen en besproken in de passende setting.
Bij melanoom dat is uitgezaaid of een hoger risico heeft op terugkeer, kunnen oncologische behandelingen een rol spelen, zoals immunotherapie of doelgerichte therapie bij bepaalde genetische kenmerken. Het traject rond melanoom behandelen beschrijft wat u kunt verwachten van het verwijderen van een melanoom.
Bij een verdenking op melanoom werkt Dr. Brinkmann Kliniek op verwijzing. De verwijsbrief helpt om de vraagstelling en relevante voorgeschiedenis mee te nemen in de planning, waarna een medisch specialist binnen het huidoncologie-team de huid gericht onderzoekt met dermatoscopie en zo nodig digitale vastlegging. Als weefselonderzoek medisch nodig is, wordt een biopt of diagnostische excisie ingepland. De uitslag bepaalt vervolgens het vervolg, zoals een aanvullende excisie, een controleplan en, wanneer ziekenhuisgebonden stadiëring of behandelstappen nodig zijn, gerichte doorverwijzing.
Als er een plek is die nieuw is, duidelijk verandert of klachten geeft, ligt de eerste stap meestal in het aanvragen van een verwijzing via de huisarts of specialist.
Vergoed met verwijzing
Onze behandeling wordt vanuit de basiszorgverzekering vergoed. U betaalt enkel het openstaande deel van uw eigen risico.
Voor de zorgverzekering is het belangrijk dat u een verwijsbrief van de huisarts ontvangt. Dit staat vaak in de poliswaarden van de zorgverzekering. Voor de door ons aangeboden behandeling hoeft u nooit een aparte eigen bijdrage te betalen.
Voor patiënten die niet (in Nederland) verzekerd zijn, kunnen passantentarieven gelden. De prijzen voor de behandeling bij de Dr. Brinkmann Kliniek worden jaarlijks vastgesteld in onderhandeling met de afzonderlijke zorgverzekeraars.
Meer informatie vindt u op de pagina met tarieven.
Ontvang meer praktische informatie
Volledig vrijblijvend.
Veelgestelde vragen
Nee. Een melanoom kan ontstaan in een bestaande moedervlek, maar ook als een nieuw plekje op ogenschijnlijk normale huid. Daarom is niet alleen een veranderende moedervlek reden voor alertheid, maar ook een nieuwe plek die qua kleur, vorm of gedrag duidelijk afwijkt van wat u verder op de huid ziet.
Een melanoom is een kwaadaardige tumor van pigmentcellen en kan zich anders gedragen dan veel andere huidafwijkingen. Hoe eerder duidelijk is of er echt sprake is van een melanoom, hoe sneller een passend behandelplan kan worden gemaakt. Vroege beoordeling helpt vooral om vertraging te voorkomen bij plekjes die in korte tijd veranderen.
Ja. Een melanoom hoeft geen pijn te doen en geeft lang niet altijd jeuk of irritatie. Juist het ontbreken van klachten maakt dat mensen soms te lang wachten. Verandering in kleur, vorm, grootte of structuur is vaak belangrijker dan pijn.
Een arts let onder meer op asymmetrie, onregelmatige randen, kleurverschillen, groei en verandering in de tijd (ABCDE-kenmerken). Daarnaast wordt gekeken naar het zogenoemde ‘lelijk-eendje’-principe: een plek die duidelijk afwijkt van andere moedervlekken.
Ook persoonlijke risicofactoren spelen een belangrijke rol. Denk aan veel zonblootstelling (of gebruik van de zonnebank), een lichte huid, veel of atypische moedervlekken, en familiaire aanleg voor huidkanker of melanoom. Eerdere huidkanker of verdachte huidafwijkingen verhogen het risico eveneens.
Met digitale dermatoscopie kan de plek veel nauwkeuriger worden beoordeeld, doordat structuren in de huid zichtbaar worden die met het blote oog niet te zien zijn. Dit helpt om beter onderscheid te maken tussen goedaardige en verdachte afwijkingen en om te bepalen of aanvullend onderzoek nodig is.
Na verwijzing volgt specialistisch onderzoek van de huidafwijking. Als er voldoende verdenking is, wordt meestal weefselonderzoek ingezet, bijvoorbeeld door de plek weg te snijden of een biopt af te nemen. De definitieve diagnose wordt daarna gesteld op basis van pathologie, waarna wordt besproken of verdere behandeling of aanvullende stadiëring nodig is.
Bent u een hoog-risico patiënt
Met 92 hightech camera’s maken wij voor u het verschil. Onze Dermazoom-scan biedt direct helderheid en legt uw hele huid nauwkeurig vast, snel, veilig en zonder wachttijd.
Dankzij de samenwerking tussen Dermazoom en Dr. Brinkmann Kliniek profiteert u van specialistische kennis, persoonlijke aandacht en hoogwaardige behandelingen onder één dak.
Voor veilige toegang naar uw persoonlijke portaal.