ABCDE-methode voor moedervlekken: waarop kunt u zelf letten?

Een praktische geheugensteun om veranderingen te herkennen, niet een test om melanoom uit te sluiten

De ABCDE-methode helpt om moedervlekken systematisch te bekijken. De letters staan voor Asymmetrie, Border of begrenzing, Color of kleur, Diameter en Evolutie. Vooral de E van evolutie is belangrijk: een plek die verandert, verdient aandacht, ook wanneer de andere letters niet duidelijk afwijkend zijn. De methode is bedoeld als hulpmiddel bij zelfcontrole en niet als diagnose-instrument. Sommige melanomen voldoen niet aan alle kenmerken en veel goedaardige moedervlekken kunnen één afwijkend kenmerk hebben. Een verdachte plek wordt daarom altijd in samenhang met uw voorgeschiedenis en de rest van uw huid beoordeeld.

A: asymmetrie en B: begrenzing

Bij asymmetrie ziet de ene helft van een moedervlek er anders uit dan de andere. Dat kan gaan om vorm, kleur of verdeling van structuren. Met de B wordt gelet op de rand: is die scherp en regelmatig, of juist grillig en op sommige plaatsen vaag? Veel gewone moedervlekken zijn redelijk symmetrisch en gelijkmatig begrensd, maar ook een goedaardige plek kan een onregelmatige vorm hebben. De letters zijn daarom geen losstaande alarmschakelaars. Een verandering ten opzichte van eerdere foto’s of ten opzichte van uw andere moedervlekken kan relevanter zijn dan een rand die altijd al wat grillig was.

C: kleur en D: diameter

Bij Color kijkt u naar de verdeling van kleuren. Bij een zwarte of donkere moedervlek is vooral een nieuwe of veranderende kleurverdeling relevant, niet de donkere kleur op zichzelf. Nieuwe tinten bruin, zwart, rood, blauwgrijs of wit kunnen reden zijn voor beoordeling. Bij Diameter wordt vaak een grens van ongeveer 6 millimeter genoemd. Ook die grens is geen harde regel: een melanoom kan kleiner zijn en een gewone moedervlek kan groter zijn. Gebruik de D dus vooral als aanleiding om grotere of groeiende plekken bewust te volgen.

E: evolutie en het lelijke-eendje-teken

Evolutie betekent dat de plek verandert. Groei, verdikking, kleurverandering, een nieuw korstje, jeuk of bloeden kunnen daarbij opvallen. Een tweede nuttig principe is het lelijke-eendje-teken: een moedervlek die duidelijk anders is dan de meeste andere moedervlekken op uw lichaam. Beide principes vragen dat u uw eigen huid enigszins kent. Een vaste volgorde bij zelfcontrole kan helpen, waarbij ook vaak vergeten plekjes zoals hoofdhuid, rug, voeten en nagels worden meegenomen.

Wanneer is zelfcontrole niet genoeg?

Zelfcontrole is bedoeld om veranderingen op te merken. U hoeft een verdachte plek niet eerst maanden te fotograferen om te bewijzen dat zij verandert. Neem contact op met uw huisarts wanneer een moedervlek snel verandert, spontaan bloedt, een wondje of korstje blijft vormen, pijn doet of sterk afwijkt van de rest. Ook een nieuwe opvallende plek op latere leeftijd kan beoordeling verdienen. Een arts kan dermatoscopie gebruiken en bij verdenking op melanoom kan weefselonderzoek nodig zijn. De ABCDE-methode ondersteunt alertheid, maar kan geen melanoom uitsluiten.

Veelgestelde vragen

Moet een moedervlek aan alle ABCDE-kenmerken voldoen om verdacht te zijn?

Een moedervlek hoeft niet aan alle ABCDE-kenmerken te voldoen om beoordeling te verdienen. Een melanoom kan bijvoorbeeld klein, relatief symmetrisch of vrijwel egaal van kleur zijn. Vooral een nieuwe of duidelijke verandering in de tijd kan belangrijk zijn. Ook jeuk, bloeden, korstvorming of het lelijke-eendje-teken vallen niet netjes binnen alle letters, maar kunnen wel reden zijn om de huisarts te laten kijken. Gebruik ABCDE daarom als geheugensteun om systematisch te observeren en niet als checklist waarmee u huidkanker zelf kunt uitsluiten.

Hoe vaak moet u de ABCDE-methode gebruiken?

Er bestaat geen universeel schema dat voor iedereen hetzelfde is. Hoe vaak zelfcontrole zinvol is, hangt af van uw persoonlijke risicofactoren, eerdere huidafwijkingen en eventuele afspraken met uw arts. Het belangrijkste is dat u uw huid genoeg kent om nieuwe of veranderende plekken op te merken. Een vaste periodieke routine kan daarbij helpen. Heeft u al een controleschema gekregen na huidkanker of vanwege veel atypische moedervlekken, volg dan dat persoonlijke advies. Bij een opvallende verandering hoeft u niet te wachten tot een volgende geplande zelfcontrole.

Is een moedervlek groter dan 6 millimeter automatisch een melanoom?

Een moedervlek groter dan 6 millimeter is niet automatisch een melanoom. Veel goedaardige moedervlekken zijn groter, terwijl een beginnend melanoom ook kleiner kan zijn. De diameter is slechts één onderdeel van de ABCDE-methode. Kijk daarnaast naar asymmetrie, randen, kleur en vooral verandering in de tijd. Een grote moedervlek die jarenlang stabiel is heeft een ander patroon dan een klein plekje dat in korte tijd groeit en van kleur verandert. Bij twijfel kan een arts het geheel beoordelen en zo nodig aanvullend onderzoek adviseren.

Medisch gecontroleerd door: Dr. M. Brinkmann, dermatoloog, BIG-nummer: 09046571301. Laatst bijgewerkt: 9 oktober 2026