Plaveiselcelcarcinoom herkennen
Vaak binnen 1 week terecht
Plaveiselcelcarcinoom (PCC) is een kwaadaardige tumor van de huid die ontstaat uit plaveiselcellen in de opperhuid. Deze vorm van huidkanker komt relatief vaak voor op huid die jarenlang aan zonlicht is blootgesteld, zoals het gezicht, de oren, de hoofdhuid, de onderarmen en de handruggen.
Goede herkenning en tijdige controle zijn belangrijk om snel duidelijkheid te krijgen. Zo kan, als het nodig is, behandeling en nazorg passend worden afgestemd op de kenmerken van de plek en de persoonlijke situatie.
Ontvang meer praktische informatie
Volledig vrijblijvend.
Twijfelt u over een plekje op de huid?
Doe dan de korte zelfcheck (1 minuut).
Wat is plaveiselcelcarcinoom?
Plaveiselcelcarcinoom is een vorm van huidkanker die ontstaat in de bovenste huidlaag, de opperhuid. In veel gevallen ontstaat PCC in huid die langdurig is blootgesteld aan UV-straling door zonlicht of zonnebank. Door die UV-blootstelling kan in de loop van de tijd schade aan het DNA van huidcellen ontstaan.
Plaveiselcelcarcinoom kan er verschillend uitzien. Vaak gaat het om een ruw, schilferig of korstig plekje, een verdikt bultje of een zweertje dat niet goed geneest. Omdat een PCC ook dieper kan groeien, is beoordeling door een arts passend wanneer een plek blijft bestaan, verandert of terugkomt.
De soorten plaveiselcelcarcinoom worden meestal onderscheiden op basis van hoe diep de afwijkende cellen groeien. Bij een plaveiselcelcarcinoom in situ (letterlijk: ‘op de plek zelf’) blijven de afwijkende cellen beperkt tot de opperhuid. Een bekende term die hierbij hoort is de ziekte van Bowen, die zich bijvoorbeeld kan uiten als een scherp begrensde, rood-schilferende plek.
Bij een invasief plaveiselcelcarcinoom groeien tumorcellen door naar diepere huidlagen. Dat onderscheid is relevant, omdat invasieve groei vaker invloed heeft op de behandelkeuze, de benodigde marge en het beleid rondom nacontrole. Soms is er sprake van een voorstadium, zoals actinische keratose: ruwe zonplekjes die bij een deel van de mensen kunnen ontaarden.
Andere soorten huidkanker zijn er in verschillende hoofdgroepen, waarbij het type huidcel en het groeigedrag verschilt. In algemene zin vallen hier onder andere het basaalcelcarcinoom, het melanoom en het merkelcelcarcinoom onder, naast plaveiselcelcarcinoom.
Hoe kunt u plaveiselcelcarcinoom herkennen?
Plaveiselcelcarcinoom herkennen begint meestal bij een plek die duidelijk afwijkt van de rest van de huid en niet binnen enkele weken verdwijnt. Veelvoorkomende signalen zijn een ruw of schilferig plekje dat steeds terugkomt, een korstig bultje dat merkbaar dikker wordt, of een klein zweertje dat opnieuw open gaat en gemakkelijk bloedt.
De aanleiding om te laten checken is vaak sterker als de plek zit op zonbeschenen huid, zoals de oorrand, onderlip, neus, kale hoofdhuid of handrug. Ook een pijnlijk, branderig of gevoelig plekje verdient extra aandacht. In veel situaties gaat het mis doordat er te lang wordt doorgegaan met zelf behandelen, krabben of afwachten, terwijl een arts kan beoordelen of een huidcheck met dermatoscopie en zo nodig een biopt nodig is.
De symptomen van plaveiselcelcarcinoom zijn vaak zichtbaar aan de huid en kunnen per locatie verschillen. Veel mensen merken een ruw, schilferig of verdikt plekje dat niet wegtrekt, of een korstje dat steeds terugkomt. Het kan ook gaan om een bultje met een ruwe oppervlakte of een zweertje dat niet geneest.
Klachten kunnen ontbreken, maar PCC kan ook gevoelig zijn, pijnlijk aanvoelen of sneller bloeden bij stoten of wassen. Een plek die in korte tijd duidelijk verandert, dikker wordt of een verheven rand krijgt, past bij signalen waarbij een controle door een arts verstandig is. Zonder onderzoek is niet vast te stellen wat de oorzaak is. Daarom hoort een plek die blijft bestaan of terugkomt bij een medische check.
Plaveiselcelcarcinoom ontstaat meestal door een geleidelijke opstapeling van schade in huidcellen, waarbij UV-straling de belangrijkste aanjager is. Die schade kan zich jarenlang opbouwen. Daarom wordt PCC relatief vaak gezien op latere leeftijd en op huid die langdurig aan zon is blootgesteld.
Naast UV-blootstelling spelen factoren mee die het ontstaan of de groei kunnen bevorderen, zoals een lichte huid, veel actinische keratosen, eerdere huidkanker en afweeronderdrukking door ziekte of medicatie. Ook chronische irritatie of plekken die slecht genezen kunnen bijdragen aan het risico. Bij een combinatie van risicofactoren is het extra zinvol om veranderingen tijdig te laten controleren, omdat uitstel kan betekenen dat een plek verder doorgroeit.
Wanneer is een huidcheck nodig voor het vaststellen van plaveiselcelcarcinoom?
Een huidcheck is nodig voor het vaststellen van plaveiselcelcarcinoom wanneer er een plek is die niet geneest, terugkomt of duidelijk verandert, zeker op zonbeschenen plaatsen. Ook een bultje dat snel dikker wordt, een plek die gemakkelijk bloedt of een zweertje dat steeds opnieuw open gaat, zijn duidelijke redenen om te laten controleren.
Daarnaast kan een huidcheck passend zijn bij een verhoogd risico, bijvoorbeeld na eerdere huidkanker, bij veel actinische keratosen of bij afweeronderdrukking. In de zorgketen start beoordeling vaak bij de huisarts. Als specialistische beoordeling nodig is, volgt doorgaans een verwijzing voor gericht onderzoek en, waar passend, weefselonderzoek.
Hoe vaak u een controle of check laat uitvoeren voor plaveiselcelcarcinoom hangt af van het risicoprofiel van de tumor en van persoonlijke factoren. Na behandeling ligt de nadruk meestal op het littekengebied en de huid eromheen, omdat nieuwe plekjes of een recidief vaker ontstaan in hetzelfde zonbeschadigde gebied.
Bij een lager ingeschat risico kan de controle minder intensief zijn, terwijl bij een hoger risico controles vaker dichter op elkaar gepland worden, zeker in de eerste periode. In situaties met meer risico kan een arts tijdens controles ook gericht lymfeklieren onderzoeken. Een controleschema is bovendien niet statisch. Bij een nieuw, snel veranderend plekje, nieuwe klachten of uitslagen die aanleiding geven tot extra alertheid, wordt de controleplanning meestal aangepast.
Een arts kan plaveiselcelcarcinoom detecteren tijdens een onderzoek door gerichte huidinspectie, vaak aangevuld met dermatoscopie. Dermatoscopie is onderzoek met een vergrootinstrument en licht, waarmee structuren en vaatpatronen beter zichtbaar worden. Dat helpt om te bepalen of een plek verdacht is.
Bij verdenking is weefselonderzoek nodig. Daarom volgt meestal een biopt, of wordt de hele afwijking weggehaald, omdat alleen pathologisch onderzoek onder de microscoop kan bevestigen om welk type huidkanker het gaat. Tijdens het onderzoek wordt ook gekeken naar de huid eromheen. Afhankelijk van locatie en risico kan de arts daarnaast lymfeklieren in de buurt beoordelen. Digitale vastlegging kan helpen om veranderingen in de tijd te vergelijken, maar vervangt geen artsbeoordeling en geen pathologie.
Hoe snel de diagnose van plaveiselcelcarcinoom er is na een scan hangt af van wat met “scan” wordt bedoeld en welke onderzoeken nodig zijn. Beoordeling met het blote oog en dermatoscopie kan vaak snel inzicht geven in de mate van verdenking. De definitieve diagnose volgt pas na weefselonderzoek door de patholoog.
Beeldvorming zoals echo, CT, MRI of PET is niet standaard bij elk plaveiselcelcarcinoom. Het wordt eerder overwogen als er aanwijzingen zijn voor diepere doorgroei, bij een recidief, bij klachten die kunnen passen bij groei richting zenuwen, of wanneer er bij onderzoek een verdachte lymfeklier wordt gevoeld. De doorlooptijd van uitslagen varieert in de praktijk van enkele dagen tot enkele weken, afhankelijk van welke onderzoeken nodig zijn en de planning bij de betrokken afdelingen. Heldere uitleg vooraf helpt om verwachtingen te plaatsen. Scannen vervangt geen biopt en geen beoordeling door een arts.
Wat zijn de vooruitzichten bij plaveiselcelcarcinoom?
De vooruitzichten bij plaveiselcelcarcinoom zijn vaak goed wanneer de tumor tijdig wordt herkend en volledig wordt behandeld. In veel situaties is de behandeling gericht op het wegnemen van de tumor, waarna het vervolg draait om genezing van de wond, herstel van het litteken en controle van de omliggende huid.
De vooruitzichten verschillen wel per situatie. Ongunstige tumorkenmerken, een lastige locatie of diepere ingroei kunnen betekenen dat er meer nadruk ligt op nazorg en soms aanvullende diagnostiek. Ook algemene gezondheid en afweerstatus spelen mee. Daarom wordt follow-up meestal planmatig ingericht en, waar nodig, bijgesteld op basis van nieuwe signalen of uitslagen.
Plaveiselcelcarcinoom kan uitzaaien, maar bij huid-PCC gebeurt dat bij een minderheid van de mensen. Het risico op uitzaaiingen is niet alleen gekoppeld aan de naam van de diagnose. Het hangt samen met een combinatie van tumorkenmerken en persoonlijke factoren.
Artsen kijken daarbij naar het klinische beeld en naar kenmerken die de alertheid verhogen, zoals een risicolocatie (bijvoorbeeld oor, lip of neus), een plek die dik of hard aanvoelt, of een afwijking die terugkeert na een eerdere behandeling. Ook bij afweeronderdrukking of bij uitgebreid zonbeschadigde huid ligt de drempel vaak lager om breder te beoordelen dan alleen de zichtbare plek. In controles kan dan ook aandacht uitgaan naar lymfeklieren in de buurt van het aangedane gebied.
Weefselonderzoek is richtinggevend voor deze inschatting. In het pathologieverslag worden doorgaans zaken beschreven zoals differentiatie en groeipatroon, de diepte van doorgroei, de snijvlakranden en eventuele signalen van groei langs zenuwtakjes, ook wel perineurale groei. Dit soort bevindingen kan meewegen in het gesprek over aanvullende beoordeling, de benodigde marge en de intensiteit van nacontrole. Het blijft maatwerk, omdat dezelfde diagnose bij verschillende mensen tot een ander vervolgbeleid kan leiden.
Plaveiselcelcarcinoom is meestal goed behandelbaar, maar het kan levensbedreigend zijn als het laat wordt ontdekt of als het een agressiever beloop heeft. Het risico neemt vooral toe wanneer een tumor diep doorgroeit, zich uitbreidt in een anatomisch complex gebied of wanneer er uitzaaiingen optreden.
Factoren die de ernst kunnen verhogen zijn onder andere een risicolocatie, een recidief na eerdere behandeling, doorgroei in diepere lagen en een verminderde afweer. Een nuchter uitgangspunt is dat een arts een verdachte plek moet beoordelen, omdat vroeg behandelen vaak meer opties geeft en de kans op complicaties beperkt.
Welke behandelingen zijn er voor plaveiselcelcarcinoom?
Welke behandelingen er zijn voor plaveiselcelcarcinoom hangt af van de grootte, locatie, diepte en kenmerken uit het weefselonderzoek. Chirurgische verwijdering is vaak een passende behandeling, omdat het verdachte weefsel daarmee kan worden weggenomen en de snijranden door de patholoog beoordeeld kunnen worden.
Andere behandelopties kunnen in specifieke situaties passen, bijvoorbeeld bij een oppervlakkige vorm of een voorstadium, of wanneer een operatie minder wenselijk is. Afhankelijk van de indicatie kan worden gedacht aan lokale behandelingen of aan radiotherapie, soms als aanvullende behandeling na chirurgie. Bij hogere risicokenmerken kan extra beoordeling nodig zijn, zoals gerichte lymfeklierbeoordeling of aanvullend onderzoek.
Nazorg is een vast onderdeel van het traject. Daarbij gaat het meestal om wondzorg en uitleg over signalen waarbij contact opnemen verstandig is, plus aandacht voor het litteken en de omliggende huid. Zonbescherming en het blijven controleren van de huid horen daar ook bij, omdat in zonbeschadigde huid nieuwe plekken kunnen ontstaan.
Binnen Dr. Brinkmann Kliniek staat een duidelijk zorgtraject centraal, met aandacht voor diagnostische zekerheid, een passende behandeling en zorgvuldige controle. Wanneer een ingreep nodig is, wordt het beleid voor plaveiselcelcarcinoom behandelen afgestemd op locatie, groeiwijze en de pathologie-uitslag. Daarbij worden herstelverwachtingen en het vervolgbeleid vooraf besproken. Als er een plek is die niet geneest of duidelijk verandert, is het een goede volgende stap om dit te laten beoordelen en, wanneer een verwijzing nodig is, via een verwijsbrief een afspraak te plannen voor gerichte diagnostiek, behandeling en controle.
Vergoed met verwijzing
Onze behandeling wordt vanuit de basiszorgverzekering vergoed. U betaalt enkel het openstaande deel van uw eigen risico.
Voor de zorgverzekering is het belangrijk dat u een verwijsbrief van de huisarts ontvangt. Dit staat vaak in de poliswaarden van de zorgverzekering. Voor de door ons aangeboden behandeling hoeft u nooit een aparte eigen bijdrage te betalen.
Voor patiënten die niet (in Nederland) verzekerd zijn, kunnen passantentarieven gelden. De prijzen voor de behandeling bij de Dr. Brinkmann Kliniek worden jaarlijks vastgesteld in onderhandeling met de afzonderlijke zorgverzekeraars.
Meer informatie vindt u op de pagina met tarieven.
Ontvang meer praktische informatie
Volledig vrijblijvend.
Veelgestelde vragen
Als een plek ruw, schilferig of korstig blijft, dikker wordt, makkelijk bloedt of verandert in een wondje dat niet goed geneest. Een plaveiselcelcarcinoom kan ook beginnen als een verdikt bultje of een hardnekkige plek die steeds terugkomt. Vooral aanhoudend gedrag is daarbij belangrijker dan alleen het uiterlijk op één moment.
Vooral op plaatsen met veel UV-schade, zoals gezicht, oren, lippen, hoofdhuid, handen en onderarmen. Op zulke locaties kan een langdurig ruw of pijnlijk plekje eerder reden zijn om aan plaveiselcelcarcinoom te denken dan aan alleen irritatie of eczeem.
Omdat alleen weefselonderzoek met zekerheid kan aantonen om welk type afwijking het gaat en hoe diep de afwijkende cellen groeien. Dat is belangrijk, want een oppervlakkige afwijking vraagt soms een andere aanpak dan een plaveiselcelcarcinoom dat al dieper in de huid zit.
Langdurige blootstelling aan UV-straling speelt een grote rol, maar ook een lichte huid, zonnebankgebruik, verminderde afweer en eerdere huidkanker verhogen het risico. Daarnaast kan chronische huidbeschadiging of een voorstadium, zoals een zonbeschadigde plek, in sommige gevallen een rol spelen.
Nee. Juist wanneer een plaveiselcelcarcinoom op tijd wordt herkend en behandeld, zijn de vooruitzichten vaak goed. Wel is het een vorm waarbij de diepte, locatie en eventuele risicokenmerken belangrijk zijn, omdat die meewegen in behandeling en controle.
Bent u een hoog-risico patiënt
Met 92 hightech camera’s maken wij voor u het verschil. Onze Dermazoom-scan biedt direct helderheid en legt uw hele huid nauwkeurig vast, snel, veilig en zonder wachttijd.
Dankzij de samenwerking tussen Dermazoom en Dr. Brinkmann Kliniek profiteert u van specialistische kennis, persoonlijke aandacht en hoogwaardige behandelingen onder één dak.
Voor veilige toegang naar uw persoonlijke portaal.