Merkelcelcarcinoom herkennen
Vaak binnen 1 week terecht
Merkelcelcarcinoom is een zeldzame vorm van huidkanker die vaak snel kan groeien. Het kan beginnen als een nieuw, stevig bultje op de huid dat in korte tijd duidelijk verandert.
Juist omdat het uiterlijk soms weinig specifiek is, draait het zorgtraject meestal om tijdige herkenning, het bevestigen van de diagnose met weefselonderzoek en het bepalen van de uitgebreidheid van de ziekte. Op deze pagina leest u meer over signalen, onderzoek en behandelopties van het merkelcelcarcinoom.
Ontvang meer praktische informatie
Volledig vrijblijvend.
Twijfelt u over een plekje op de huid?
Doe dan de korte zelfcheck (1 minuut).
Wat is merkelcelcarcinoom?
Merkelcelcarcinoom is een zeldzame en vaak agressieve vorm van huidkanker. Deze tumor kan snel groeien en zich eerder verspreiden dan veel andere huidtumoren. Daarom is tijdige beoordeling belangrijk.
In het begin kan een merkelcelcarcinoom lijken op een onschuldig bultje, wat herkenning lastig maakt. Op basis van het uiterlijk alleen is deze vorm van huidkanker niet betrouwbaar vast te stellen of uit te sluiten. Zekerheid ontstaat pas na weefselonderzoek door een patholoog.
Aandachtspunten bij merkelcelcarcinoom:
Wanneer u een nieuwe of snel veranderende plek opmerkt, is het verstandig om deze te laten beoordelen.
De soorten merkelcelcarcinoom die in de praktijk het meest relevant zijn, worden vooral ingedeeld op basis van uitgebreidheid: alleen in de huid, met betrokken lymfeklieren, of met uitzaaiingen op afstand. Die driedeling bepaalt in grote lijnen welke onderzoeken nodig zijn en welke behandelopties meestal worden besproken.
Bij een merkelcelcarcinoom dat lokaal in de huid zit, ligt de nadruk vaak op volledige verwijdering en het inschatten van het risico op terugkeer. Als lymfeklieren verdacht zijn of tumorcellen bevatten, wordt stadiëring belangrijker en kan aanvullende behandeling worden overwogen. Soms is er sprake van merkelcelcarcinoom met een onbekende primaire tumor, waarbij bijvoorbeeld een uitzaaiing in een lymfeklier wordt gevonden zonder dat de oorspronkelijke huidplek nog te herkennen is.
Huidkanker komt in verschillende vormen voor. In de praktijk gaat het vaak om het onderscheiden van een verdachte plek van andere, meestal goedaardige huidafwijkingen.
De meest voorkomende vormen van huidkanker zijn basaalcelcarcinoom, plaveiselcelcarcinoom en melanoom.
Daarnaast spelen ook goedaardige huidafwijkingen en veranderingen in of rond moedervlekken regelmatig een rol bij de reden voor controle. Het onderscheid wordt uiteindelijk gemaakt op basis van artsbeoordeling en, als het nodig is, weefselonderzoek.
Hoe kunt u merkelcelcarcinoom herkennen?
Merkelcelcarcinoom herkennen begint meestal met het opmerken van een nieuw bultje dat in korte tijd groter wordt. Vaak gaat het om een stevige, gladde knobbel die rood, roze, paarsachtig of huidkleurig kan zijn. De plek ontstaat meestal op zonblootgestelde huid, zoals het gezicht, de hoofdhuid, de hals of de armen.
Zo’n plek wordt in het begin regelmatig aangezien voor een puistje of onschuldig bultje, vooral als het niet pijnlijk is en weinig klachten geeft. Juist daarom is het belangrijk alert te zijn op snelle groei.
Een nieuwe knobbel op latere leeftijd, bij verminderde afweer, of een zwelling in de buurt die kan wijzen op een lymfeklier, zijn signalen om niet af te wachten maar een arts te raadplegen. Een arts beoordeelt de plek en bepaalt of aanvullend onderzoek, zoals weefselonderzoek, nodig is.
De symptomen van merkelcelcarcinoom zijn vaak vooral zichtbaar aan de huid: een snelgroeiende knobbel die stevig aanvoelt en meestal weinig pijn geeft. De kleur kan variëren van huidkleurig tot rood, roze of paarsig. Het oppervlak kan glad en glanzend zijn.
Soms ontstaat er een korst, een oppervlakkige beschadiging of een bloedinkje, maar dat hoeft niet aanwezig te zijn. Een belangrijk alarmsignaal dat bij uitbreiding richting lymfeklieren kan passen, is een nieuwe of toenemende zwelling in de buurt van de oorspronkelijke plek. Ook bij duidelijke symptomen geldt dat zekerheid pas volgt na beoordeling door een arts en bevestiging met weefselonderzoek.
Merkelcelcarcinoom ontstaat door een kwaadaardige verandering van cellen in de huid, waarbij meerdere factoren kunnen meespelen. Bekende risicofactoren zijn langdurige UV-blootstelling, hogere leeftijd en een verminderde afweer, bijvoorbeeld door bepaalde medicijnen of onderliggende aandoeningen.
Ook het merkelcelpolyomavirus wordt genoemd als mogelijke factor. Dat is een virus dat bij een deel van de mensen een rol lijkt te spelen bij het ontstaan van de tumor. Vaak blijft het echter een combinatie van omstandigheden, waardoor achteraf niet precies aan te wijzen is waarom het bij één persoon wel ontstaat en bij een ander niet.
Wanneer is een huidcheck nodig voor het vaststellen van merkelcelcarcinoom?
Een huidcheck is nodig voor het vaststellen van merkelcelcarcinoom wanneer er een nieuwe, snelgroeiende knobbel ontstaat of wanneer een plek in korte tijd duidelijk verandert. Ook een nieuwe of groter wordende zwelling die past bij een lymfeklier in de buurt van een huidafwijking is een reden om spoedig te laten controleren.
Bij verminderde afweer of op hogere leeftijd ligt de drempel voor controle vaak lager, omdat de kans op huidkanker in het algemeen toeneemt en merkelcelcarcinoom zich soms minder typisch presenteert. Een huidcheck start met beoordeling door een arts en leidt bij serieuze verdenking meestal tot weefselonderzoek. Het tijdig regelen van een verwijzing via huisarts of behandelend specialist helpt om onnodige vertraging in het zorgtraject te voorkomen.
Hoe vaak controle nodig is bij merkelcelcarcinoom, hangt af van de situatie.
Bij een verdenking is een eenmalige beoordeling meestal voldoende om in te schatten of een plek verdacht is en of aanvullend onderzoek of behandeling nodig is.
Na een bevestigde diagnose en behandeling wordt de frequentie van controles bepaald door het stadium en het individuele risicoprofiel. In de eerste periode vinden controles vaak vaker plaats, waarna deze bij een stabiel beloop geleidelijk kunnen worden afgebouwd.
Tijdens controles wordt niet alleen het littekengebied beoordeeld, maar ook de rest van de huid en de regionale lymfeklieren die bij het oorspronkelijke gebied horen. Het is belangrijk om controles niet te vroeg te stoppen, omdat een terugkeer anders later kan worden opgemerkt.
Het is verstandig om niet te wachten tot een geplande controle bij:
Een arts kan merkelcelcarcinoom herkennen door een verdachte plek zorgvuldig te beoordelen op kenmerken zoals snelle groei, vorm en kleur. De beoordeling start met klinisch onderzoek van de huidafwijking.
Dit kan worden aangevuld met digitale dermatoscopie, waarbij de huid sterk vergroot wordt bekeken. Hierdoor worden structuren onder het huidoppervlak tot 200x beter zichtbaar en kan een nauwkeurigere inschatting worden gemaakt.
Wanneer een plek verdacht is, wordt aanvullend onderzoek ingezet, meestal in de vorm van weefselonderzoek via een biopt of verwijdering van de plek. Hiermee kan de diagnose definitief worden vastgesteld.
Ook de omliggende huid en eventuele lymfeklieren worden beoordeeld. Indien er aanwijzingen zijn voor verdere uitbreiding, wordt doorverwezen voor aanvullend onderzoek en behandeling binnen een gespecialiseerd ziekenhuisteam.
Met een ‘scan’ wordt vaak bedoeld dat een huidplek wordt beoordeeld, bijvoorbeeld met digitale dermatoscopie. Op basis van deze beoordeling kan een arts meestal direct inschatten of een plek verdacht is.
De definitieve diagnose wanneer een plek als verdacht aangewezen is kan echter alleen worden gesteld met weefselonderzoek, bijvoorbeeld via een biopt of verwijdering van de plek. De uitslag daarvan volgt doorgaans binnen 1-2 weken.
Beeldvormend onderzoek zoals CT-, PET-CT- of MRI-scans wordt niet gebruikt om de diagnose te stellen, maar kan indien dit noodzakelijk is in een later stadium worden ingezet om de uitgebreidheid van de ziekte te beoordelen. Dit gebeurt meestal via een ziekenhuis.
Wat zijn de vooruitzichten bij merkelcelcarcinoom?
De vooruitzichten bij merkelcelcarcinoom hangen vooral af van het stadium op het moment van diagnose en van kenmerken die bij weefselonderzoek (pathologie) worden vastgesteld.
Een merkelcelcarcinoom dat beperkt blijft tot de huid heeft doorgaans een ander en vaak gunstiger behandel- en controletraject dan een tumor waarbij lymfeklieren of andere organen betrokken zijn.
Daarnaast spelen algemene gezondheid, afweer en de locatie en grootte van de tumor een rol in de inschatting. Daarom worden prognose en behandelkeuzes altijd afgestemd op de individuele situatie. Nacontrole is daarbij een vast en belangrijk onderdeel van het traject.
Merkelcelcarcinoom kan uitzaaien, en bij dit type tumor verloopt dat vaak via de lymfebanen naar regionale lymfeklieren. Uitzaaien betekent dat tumorcellen zich hebben verplaatst van de oorspronkelijke plek in de huid naar andere locaties in het lichaam.
Signalen die aanleiding kunnen geven voor extra onderzoek zijn bijvoorbeeld een voelbare of groeiende lymfeklier in de buurt van de tumor, of nieuwe klachten die niet goed verklaarbaar zijn. Afhankelijk van de bevindingen kan aanvullend onderzoek worden ingezet, zoals echografie met zo nodig punctie. Ook beeldvorming kan nodig zijn om de uitgebreidheid in kaart te brengen.
Merkelcelcarcinoom kan levensbedreigend zijn, omdat het een agressieve vorm van huidkanker is met kans op uitzaaiingen.
De vooruitzichten hangen sterk af van hoe vroeg de aandoening wordt ontdekt en of er sprake is van uitbreiding naar lymfeklieren of andere delen van het lichaam.
Juist daarom is snelle en zorgvuldige beoordeling belangrijk. Wanneer de ziekte in een vroeg stadium wordt herkend en behandeld, zijn de mogelijkheden om deze goed onder controle te krijgen doorgaans beter.
Het blijft een ernstige aandoening waarbij specialistische beoordeling en een passend behandel- en controleplan essentieel zijn.
Welke behandelingen zijn er voor merkelcelcarcinoom?
De behandeling van merkelcelcarcinoom hangt af van het stadium, de locatie en of lymfeklieren betrokken zijn. Bij een lokaal merkelcelcarcinoom is een operatie meestal de belangrijkste behandeling, met als doel de tumor volledig te verwijderen.
Wanneer lymfeklieren betrokken zijn of er sprake is van uitzaaiingen, kan het behandelplan uitgebreider worden. In dat geval kunnen naast chirurgie, radiotherapie en ook systemische behandelingen, zoals immunotherapie, worden ingezet. De juiste combinatie wordt bepaald na stadiëring en overleg binnen een gespecialiseerd behandelteam.
Bij Dr. Brinkmann Kliniek start het traject met een zorgvuldige klinische beoordeling van huidafwijkingen, aangevuld met 200x uitvergroting door digitale dermatoscopie om dieper in verdachte plekjes te kijken en indien nodig eventueel weefselonderzoek. Op basis van de uitkomst wordt een gericht vervolg bepaald, inclusief een behandel- en controleplan en uitleg over zelfcontrole. Wanneer aanvullende diagnostiek of behandeling in het ziekenhuis nodig is, wordt afgestemd met een gespecialiseerd team.
Vergoed met verwijzing
Onze behandeling wordt vanuit de basiszorgverzekering vergoed. U betaalt enkel het openstaande deel van uw eigen risico.
Voor de zorgverzekering is het belangrijk dat u een verwijsbrief van de huisarts ontvangt. Dit staat vaak in de poliswaarden van de zorgverzekering. Voor de door ons aangeboden behandeling hoeft u nooit een aparte eigen bijdrage te betalen.
Voor patiënten die niet (in Nederland) verzekerd zijn, kunnen passantentarieven gelden. De prijzen voor de behandeling bij de Dr. Brinkmann Kliniek worden jaarlijks vastgesteld in onderhandeling met de afzonderlijke zorgverzekeraars.
Meer informatie vindt u op de pagina met tarieven.
Ontvang meer praktische informatie
Volledig vrijblijvend.
Veelgestelde vragen
Omdat merkelcelcarcinoom een zeldzame maar vaak agressieve vorm van huidkanker is. Het kan relatief snel groeien en vraagt daarom om vlotte beoordeling en, bij verdenking, snelle bevestiging met weefselonderzoek. Juist bij dit type is tempo in het zorgtraject belangrijk.
Vaak als een nieuwe, stevige knobbel die glad en glanzend oogt en rood, roze, paarsig of huidkleurig kan zijn. De plek zit geregeld op zonbeschenen huid en valt soms vooral op doordat deze in korte tijd groter wordt. Omdat het uiterlijk weinig specifiek kan zijn, wordt het ook geregeld verward met een onschuldig bultje.
Vooral op huid die veel aan zonlicht is blootgesteld, zoals gezicht, hoofdhuid, hals en onderarmen. Daarnaast wordt het vaker gezien op hogere leeftijd en bij mensen met een verminderde afweer. Dat betekent niet dat iedere plek op die locaties verdacht is, maar wel dat een snelgroeiende nieuwe knobbel daar extra serieus wordt genomen.
Ja. De grootte alleen zegt niet genoeg. Ook een relatief klein bultje kan verdacht zijn als het nieuw is, stevig aanvoelt en in korte tijd verandert. Zeker als er daarnaast een zwelling in de buurt ontstaat die aan een lymfeklier doet denken, is snelle beoordeling verstandig.
Omdat bij merkelcelcarcinoom niet alleen de diagnose zelf telt, maar ook de vraag hoe uitgebreid de ziekte is. Behalve pathologie kunnen aanvullend onderzoek en beoordeling van lymfeklieren nodig zijn om het stadium te bepalen. Dat heeft direct invloed op behandeling en nacontrole.
Bent u een hoog-risico patiënt
Met 92 hightech camera’s maken wij voor u het verschil. Onze Dermazoom-scan biedt direct helderheid en legt uw hele huid nauwkeurig vast, snel, veilig en zonder wachttijd.
Dankzij de samenwerking tussen Dermazoom en Dr. Brinkmann Kliniek profiteert u van specialistische kennis, persoonlijke aandacht en hoogwaardige behandelingen onder één dak.
Voor veilige toegang naar uw persoonlijke portaal.