Oppervlakkig basaalcelcarcinoom: herkenning, diagnose en behandeling

Een hardnekkig rood plekje dat niet geneest. Lichte schilfering die steeds terugkomt op dezelfde plek. Geen pijn, geen duidelijk knobbeltje, maar het verdwijnt ook niet.

In Nederland krijgen volgens het RIVM/VZinfo jaarlijks circa 54.500 mensen de diagnose basaalcelcarcinoom. Daarmee is het verantwoordelijk voor ongeveer 70% van alle diagnoses van huidkanker in Nederland. Het oppervlakkig type valt daar juist het minst op, doordat het er onschuldig uitziet en zelden pijn doet.

Hoe herkent u een oppervlakkig basaalcelcarcinoom?

Het oppervlakkig type ziet er anders uit dan het knobbeltje dat veel mensen met huidkanker associëren. Het presenteert zich als een vlakke, rood-roze plek met lichte schilfering. De begrenzing kan scherp zijn, maar ook diffuus ogen, waardoor het niet direct opvalt.

Wat het onderscheidt is het beloop. De plek verdwijnt niet vanzelf en keert steeds terug op dezelfde locatie. Soms ontstaat er een dun korstje of bloedt het licht na krabben. Een branderig gevoel kan voorkomen, maar het komt net zo goed voor dat er helemaal geen klachten zijn.

Juist dat maakt dat mensen het plekje maanden, soms jaren, afdoen als iets onbelangrijks. De incidentie van basaalcelcarcinoom in Nederland is tussen 2001 en 2019 verdubbeld, wat het belang van vroege herkenning onderstreept.

Waarom is het lastig te onderscheiden van andere huidklachten?

Een oppervlakkig basaalcelcarcinoom kan sterk lijken op eczeem, psoriasis, een oppervlakkige schimmelinfectie of actinische keratose, een voorstadium van plaveiselcelcarcinoom. Per week kan het beeld wisselen, wat het onderscheid op het oog onbetrouwbaar maakt.

Een praktische vuistregel: reageert een plekje na vier tot zes weken gangbare zalfbehandeling niet, komt het steeds terug of bloedt het spontaan? Dan is beoordeling verstandig. Niet omdat het per definitie kwaadaardig is, maar omdat uitsluiting meer rust geeft dan afwachten. Anders dan bij een melanoom groeit een oppervlakkig basaalcelcarcinoom doorgaans traag, maar het verdient dezelfde zorgvuldigheid in de beoordeling.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De arts brengt eerst het beloop in kaart: hoe lang het plekje bestaat, of het verandert en of er risicofactoren zijn zoals veel zonblootstelling. Daarna volgt inspectie met een dermatoscoop, een vergrootinstrument dat structuren zichtbaar maakt die het blote oog mist. Onderzoek toont dat dermatoscopie de herkenning van basaalcelcarcinoom verbetert van 67% naar 91%.

Bij twijfel over het type of de diepte kan een biopt worden voorgesteld: een kleine weefselafname die de patholoog onderzoekt. Die uitslag bepaalt mede of een crèmebehandeling mogelijk is, of dat basaalcelcarcinoom verwijderen via chirurgie de voorkeur heeft.

Welke behandelopties zijn er?

Bij een bevestigd oppervlakkig basaalcelcarcinoom zijn er meerdere routes. Een creme (zoals imiquimod) of lichttherapie kan passend zijn wanneer de plek oppervlakkig is en de locatie zich ervoor leent. Na 5 jaar is imiquimod in circa 80% van de gevallen succesvol.

Chirurgische excisie bereikt een hoger slagingspercentage: bijna 98% na 5 jaar. Die aanpak ligt vaker voor de hand bij twijfel over de diepte, bij een recidief of op een locatie die extra precisie vraagt. Bij crèmebehandeling is het goed om te weten dat roodheid, korstvorming en een branderig gevoel erbij horen. Tussentijds contact met uw arts voorkomt dat u te vroeg stopt of onnodig lang doorgaat.

De keuze is geen standaardrecept. Het is een afweging die u samen met uw arts maakt op basis van het weefselonderzoek, de locatie en uw situatie.

Controle en de volgende stap

Laat een plekje beoordelen wanneer het verandert, niet geneest, steeds terugkomt of spontaan bloedt. Juist omdat het ook iets onschuldigs kan zijn, geeft professionele beoordeling de meeste duidelijkheid.

Bij de Dr. Brinkmann Kliniek doorloopt u een helder traject. Zorgvuldige controle en diagnostiek vormen het startpunt. Op basis van het onderzoek bespreekt de arts met u welke behandeling past, of het nu een crèmebehandeling betreft of een chirurgische ingreep. Nazorg en nacontrole zijn daar een vast onderdeel van. Lees hoe wij huidkanker behandelen.

Wie de volgende stap wil zetten, kan via de huisarts een verwijzing vragen. Dat geldt overigens niet alleen bij vermoeden van basaalcelcarcinoom: ook bij andere vormen van huidkanker, zoals een merkelcelcarcinoom, is tijdige beoordeling waardevol.