Beste lezer,
Op 23 juni 2026 publiceerden IKNL en DICA een rapport over immuuntherapie bij melanoom en niet-kleincellige longkanker, op basis van patiënten die tussen 2017 en 2023 zijn gediagnosticeerd 1. Het bevat data uit de Nederlandse Kankerregistratie, de DICA-registraties en de GIP-databank van het Zorginstituut. De uitkomsten zijn goed nieuws en vragen om een gesprek dat we in deze nieuwsbrief graag met u voeren.
Want de kern van het vraagstuk ligt niet bij de behandeling zelf, maar bij het moment waarop de patiënt binnenkomt.
Elk melanoom dat in stadium I wordt gevonden in plaats van in stadium III, haalt een volledig systemisch behandeltraject uit de begroting.
In deze nieuwsbrief
- WAT LAAT HET IKNL RAPPORT ZIEN?
De belangrijkste uitkomsten van het IKNL/DICA-rapport: duidelijke overlevingswinst door immuuntherapie, maar niet voor iedere patiënt. - DE KEERZIJDE: WAT KOST IMMUNOTHERAPIE?
Een overzicht van de oplopende kosten van immuuntherapie en huidkankerzorg, met een verwachte verdrievoudiging richting 2030. - DE ROUTE NAAR VROEGOPSPORING
De route in vier stappen van patiëntvoorlichting via de huisarts naar gerichte diagnostiek en vroege behandeling. - VERGELIJKING VOOR DEZELFDE PATIËNT
Een vergelijking tussen behandelen in een gevorderd stadium en vroeg opsporen, op kosten, uitkomst en schaalbaarheid. - KENNIS EN TECHNOLOGIE
Hoe OCT, digitale dermatoscopie en de Dermazoom 3D-scan helpen om het capaciteitstekort op te vangen. - SAMENVATTING EN BRONNEN
De rol van elk instrument in een huidkanker-expertisecentrum, kort op een rij.
Met vriendelijke groet,
Het team van Digitale Dermatoscopie
In samenwerking met de Expertise van Dr. Brinkmann Kliniek
Digitale
Dermatoscopie
Vakinhoudelijke nieuwsbrief voor huisartsen en collega-artsen.
Uitgave november 2026
Tot stand gekomen in samenwerking met Dr. Brinkmann Kliniek, die deze uitgave mogelijk maakte en haar klinische expertise in digitale dermatoscopie en vroegopsporing van huidkanker inbracht
01
WAT LAAT HET IKNL RAPPORT ZIEN?
1
Substantiële overlevingswinst.
Bij patiënten met uitgezaaid melanoom die zijn behandeld met nivolumab- of pembrolizumab-monotherapie bedroeg de vijfjaarsoverleving 45,6%. Van de patiënten die twee jaar na start nog leefden, was na vijf jaar ruim 83% in leven in de groep 18–64 jaar, en ruim 71% bij 75-plussers.
2
Maar niet voor iedereen.
Een deel van de patiënten overlijdt ondanks behandeling binnen enkele weken tot maanden. Bij combinatietherapie kunnen ernstige bijwerkingen optreden die soms tot ziekenhuisopname leiden. In de dagelijkse praktijk rondt een kleiner deel van de patiënten de volledige behandelduur af dan in de klinische trials.
3
En het kost aanzienlijk.
IKNL-onderzoeker Femke Jacobs wijst op de noodzaak van doelmatigheidsstudies: onderzoek naar hoe dezelfde effectiviteit haalbaar is met minder bijwerkingen, minder personeelsinzet en lagere kosten 1.
02
DE KEERZIJDE: WAT KOST IMMUNOTHERAPIE?
Het rapport geeft de uitgaven expliciet weer.
| Behandeling | Uitgaven 2023 |
|---|---|
| Adjuvante anti-PD1-therapie bij stadium III melanoom | € 20,2 miljoen |
| Pembrolizumab + chemotherapie bij stadium IV NSCLC | € 96,0 miljoen |
Op patiëntniveau lopen de bedragen even hard op. Bij een melanoom in stadium III of IV kunnen de behandelkosten oplopen tot circa €17.000 per maand, bij trajecten die vaak twaalf maanden of langer duren 2. Dat komt neer op grofweg €150.000 tot €200.000 per patiënt voor één traject. In 2023 werd 11,5% van de melanomen ontdekt in stadium III of IV. Hieronder de weergegeven analyses 3:
| Jaar | Totale kosten huidkankerzorg NL | Waarvan geneesmiddelen |
|---|---|---|
| 2007 | € 278 miljoen | € 0,7 miljoen |
| 2017 | € 465 miljoen | € 121 miljoen (26% van totaal) |
| 2030 (prognose) | € 1,35 miljard | — |
In tien jaar tijd stegen de geneesmiddelkosten enorm. Richting 2030 wordt door de combinatie van stijgende incidentie én toenemende inzet van kostbare systemische therapieën een verdrievoudiging verwacht. De urgentie is duidelijk.
03
DE ROUTE NAAR VROEGOPSPORING
Vroegopsporing is geen apparaat, maar een route. Het is een samenwerking die niet in de spreekkamer begint maar daarvóór, bij de patiënt die leert herkennen wanneer een huidverandering reden is om zich te melden, en wanneer niet. Pas daarna volgt de verwijzer, en pas daarna de keuze voor verwijzing naar een expertisecentrum ondersteund door techniek.
Het doel van die volgorde is één ding: de instroom in stadium III en IV drastisch verkleinen.
DE ROUTE IN VIER STAPPEN
1
Bewustwording bij de patiënt, vóór het huisartsbezoek.
De meeste mensen zien huidveranderingen wel, maar weten niet wanneer actie nodig is. Daardoor melden patiënten zich soms te vroeg met een onschuldig plekje, of juist te laat met een melanoom dat al jaren aanwezig is. Huidalert.nl ondersteunt gerichte zelfobservatie met een kwartaalherinnering, uitleg over de ABCDE-methode en voorlichting over zonbescherming 4.
2
Een beter voorbereid consult bij de huisarts.
Patiënten komen gerichter en met meer bewustzijn van veranderingen in vorm, kleur en tijd. Dat levert de praktijk drie dingen op: eerdere filtering, efficiëntere triage en minder onnodige consultdruk.
3
Gerichte verwijzing en een bewuste apparatuur keuze.
Bij twijfel over een individuele laesie: digitale dermatoscopie met 200× vergroting en AI-ondersteuning. Bij een hoogrisicoprofiel de 3D-scan van het volledige lichaam. Niet iedereen alles, maar de juiste zorg bij de juiste patiënt.
4
Vroege behandeling in plaats van een systemisch traject.
Een vroeg herkend en verwijderd melanoom kost in de orde van €1.000 tot €2.000. Immuuntherapie bij een gevorderd melanoom kost circa €17.000 per maand. Daar zit het hele verschil.
Waarom deze volgorde nu urgenter is dan ooit, laat de capaciteitskant zien. In 2024 werden in Nederland meer dan 75.000 nieuwe gevallen van huidkanker vastgesteld, waaronder ruim 8.800 melanomen — samen circa 52% van alle kankerdiagnoses 5. De IKNL-prognose voor het komende decennium 5:
| IKNL-prognose 2017–2027 | 2017 | 2027 | Stijging |
|---|---|---|---|
| BCC (basaalcelcarcinoom) | 48.022 | 58.902 | +23% |
| PCC (plaveiselcelcarcinoom) | 12.318 | 21.318 | +73% |
| Melanoom | 6.197 | 9.496 | +53% |
| Totaal | 66.537 | 89.716 | +35% |
Dat maakt de keten geen luxe maar een noodzaak: wachttijden langer dan de norm en een personeelstekort, waardoor complexe diagnostische beslissingen steeds vaker onder tijds- en capaciteitsdruk worden genomen. Des te belangrijker dat de zorg terechtkomt bij de patiënten waar die tijd het meest oplevert.
04
VERGELIJKING VOOR DEZELFDE PATIËNT
Er zijn grofweg twee manieren om met deze ontwikkeling om te gaan. Route A accepteert de instroom en maakt de behandeling doelmatiger. Route B verkleint de instroom zelf.
Route A — behandelen in UMC van gevorderd stadium
Route B — vroeg opsporen. Huidkanker Expertisecentrum
Interventiemoment
Route A — behandelen in UMC van gevorderd stadium
Na diagnose stadium III/IV
Route B — vroeg opsporen. Huidkanker Expertisecentrum
Bij verdachte laesie, vóór progressie
Kosten per patiënt
Route A — behandelen in UMC van gevorderd stadium
Tot ~€17.000 per maand, 12+ maanden
Route B — vroeg opsporen. Huidkanker Expertisecentrum
Eenmalige diagnostiek, tientallen tot enkele honderden euro’s per scan
Uitkomst
Route A — behandelen in UMC van gevorderd stadium
5-jaarsoverleving 45,6% bij uitgezaaid melanoom
Route B — vroeg opsporen. Huidkanker Expertisecentrum
Excisie in stadium I: uitstekende prognose, geen systemische therapie
Belasting zorgsysteem
Route A — behandelen in UMC van gevorderd stadium
Langdurige poliklinische trajecten, infusiecapaciteit, opnames
Route B — vroeg opsporen. Huidkanker Expertisecentrum
Korte diagnostische contacten, te concentreren op centrale locaties
Schaalbaarheid
Route A — behandelen in UMC van gevorderd stadium
Beperkt — kosten stijgen lineair met aantal patiënten
Route B — vroeg opsporen. Huidkanker Expertisecentrum
Hoog — Techniek en AI-ondersteunde beoordeling schalen tegen lage marginale kosten
Effect op curve 2030
Route A — behandelen in UMC van gevorderd stadium
Versterkt de prognose van €1,35 miljard
Route B — vroeg opsporen. Huidkanker Expertisecentrum
Drukt de curve door instroom in stadium III/IV te verkleinen
Instrumentarium
Route A — behandelen in UMC van gevorderd stadium
Infuuscapaciteit, dagbehandeling, MDO, toxiciteitsmanagement
Route B — vroeg opsporen. Huidkanker Expertisecentrum
Patiëntvoorlichting -gericht naar huisarts → Specialist met digitale dermatoscopie → 3D-scan voor hoogrisicopatiënten → OCT beslissen
Rekenvoorbeeld ter illustratie.
Eén vermeden behandeltraject in stadium III/IV — ruwweg €150.000 à €200.000, is gelijk aan in de orde van grootte 1.000 onderzoeken van hoogrisicopatiënten.
05
KENNIS EN TECHNOLOGIE
Er is een structureel tekort aan capaciteit van de huisartsen, gekwalificeerde artsen en specialisten 6, terwijl de vraag naar huidkankerzorg sterk toeneemt 5 en die zorg bovendien tijdsintensief en diagnostisch complex is.
Ondersteuning door de nieuwste en meest innovatieve technologie is daarmee onmisbaar.
Hieronder de innovatieve apparaten die nu beschikbaar zijn en ons verder helpen.
OCT (optische coherentietomografie)
Digitale dermatoscopie 200× vergroot
Dermazoom 3D-scan total body photography AI ondersteund
Wat het doet
OCT (optische coherentietomografie)
Infrarood dwarsdoorsnedebeeld van één laesie tot circa 1–2 mm diep — een “optische biopsie”
(Info Maastricht UMC)
Digitale dermatoscopie 200× vergroot
Handheld digitale dermatoscoop, 200x vergroting met gestandaardiseerd daglicht en cross-gepolariseerd licht; elk beeld gekoppeld aan de laesie op de body map 17
(Info Dr. Brinkmann Kliniek)
Dermazoom 3D-scan total body photography AI ondersteund
92 gesynchroniseerde camera’s leggen het volledige huidoppervlak vast in één 3D-avatar; AI-analyse op basis van meer dan 500.000 histopathologisch bevestigde laesies 17
(Info Dermazoom)
Kernvraag
OCT (optische coherentietomografie)
Wat is dit ene plekje precies?
Digitale dermatoscopie 200× vergroot
Is déze laesie verdacht? Volledig ingezoomd wordt onder andere gekeken naar de diepte, structuur, kleur en sprietvorming. Vroeg herkennen, en zo een biopt voorkomen.
Dermazoom 3D-scan total body photography AI ondersteund
Bij een patiënt met een complex huidbeeld: is er iets nieuws bijgekomen of veranderd sinds de vorige keer? Vroeg herkennen, en zo een behandeling voorkomen.
Schaal
OCT (optische coherentietomografie)
Eén laesie, ongeveer 30 seconden per scan.
Digitale dermatoscopie 200× vergroot
Per risicovolle laesie in detail bekijken; de dermatoloog bediend zelf de zoom camera
Dermazoom 3D-scan total body photography AI ondersteund
Hele lichaam, in 5 sec opgenomen en wordt ondersteund door AI met extra beoordeling van de dermatoloog
Bewijs bij melanoom
OCT (optische coherentietomografie)
Zwak — niet gevalideerd voor melanocytaire laesies
Digitale dermatoscopie 200× vergroot
Sterkst onderbouwd. Dermatoscopie tilt de sensitiviteit van 76% naar 92% bij een gelijke specificiteit van 80% 7.
Dermazoom 3D-scan total body photography AI ondersteund
Detecteert en telt naevi met hoge nauwkeurigheid; 75% minder laesies die nauwkeurige inspectie vereisen bij behoud van 95% sensitiviteit 9. Sequentiële digitale dermatoscopie vindt “featureless” melanomen die bij één beoordeling worden gemist. Met AI-ondersteuning steeg de specificiteit bij goedaardige laesies naar 70,4% tegenover 32,9% 8
Bewijs bij BCC/PCC
Digitale dermatoscopie 200× vergroot
Sterk; dermatoscopie is zeer accuraat, maar richtlijnen vereisen voor subtypering nog altijd weefsel of OCT.
Dermazoom 3D-scan total body photography AI ondersteund
Beperkt; 3D scan alleen is niet bedoeld als diagnostisch eindstation.
Maar in combinatie met Digitale Dermatoscopie en AI en Digitale Onco-Dermatoloog zeer sterk en de hoogst haalbare niet-invasieve diagnostische standaard
Richtlijn status
OCT (optische coherentietomografie)
Nederlandse richtlijn Basaalcelcarcinoom als extra diagnostische test in plaats van histopathologie 12
Digitale dermatoscopie 200× vergroot
Europese melanoomrichtlijn 2022: sequentiële digitale dermatoscopie kosteneffectief bevonden 13.
Dermazoom 3D-scan total body photography AI ondersteund
Europese melanoomrichtlijn 2022: digitale dermatoscopie in combinatie met 3D-scan en total body photography bij hoogrisicopopulaties; kosteneffectief bevonden 13
Waar het geld zit
OCT (optische coherentietomografie)
Voorkomt biopten en pathologie: bij circa tweederde van de patiënten kon het biopt vervallen
Digitale dermatoscopie 200× vergroot
Verlaagt het aantal onnodige excisies en pathologieaanvragen.
Dermazoom 3D-scan total body photography AI ondersteund
3D-imaging in combinatie met digitale dermatoscopie daalde het aantal benodigde excisies van 23,3 naar 2,4 14. Voorkomt trajecten van €150.000–€200.000 door stadiumverschuiving; in dezelfde studie verdubbelde het aantal melanomen dat in een vroeg stadium werd gediagnosticeerd 14
Beperking
OCT (optische coherentietomografie)
Vindt niets — de laesie moet al gevonden zijn. Compact en mobiel op regiolocaties in Nederland.
Digitale dermatoscopie 200× vergroot
Een digitale onco dermatoloog is de schaarse factor; accuratesse hangt aantoonbaar af van training en ervaring. Compact en mobiel op regiolocaties in Nederland.
Dermazoom 3D-scan total body photography AI ondersteund
Vaste opstelling, aparte ruimte, substantiële investering; voor hoogriscio patiënten goed beschikbaar op twee locaties in Nederland.
↑ Terug naar nieuwsbrief overzicht
06
SAMENVATTING EN BRONNEN
Overleving:
immuuntherapie geeft bij uitgezaaid melanoom een vijfjaarsoverleving van 45,6%, maar niet iedere patiënt profiteert en bijwerkingen kunnen ernstig zijn.
Kosten:
één behandeltraject in stadium III/IV kost €150.000–€200.000; de totale kosten van huidkankerzorg stijgen naar verwachting tot €1,35 miljard in 2030.
Vroegopsporing:
een keten van patiëntvoorlichting, huisarts en gerichte diagnostiek; Vroeg opsporen is goedkoper en beter schaalbaar en drukt de kostencurve, terwijl behandelen in een gevorderd stadium die curve versterkt.
Toepassing van technologie in vroegopsporing:
OCT is een beslisinstrument. Bewezen kostenbesparend, maar in het BCC-domein: hoog volume, lage stuksprijs. Voor het melanoomkostenprobleem levert OCT vandaag geen directe bijdrage. Het is relatief nieuw en vereist een goede opleiding.
Digitale dermatoscopie is een nauwkeurig beoordelingsinstrument. Zou de maatstaf moeten zijn voor alle huidkanker patiënten als onderdeel van de keten met de huisarts. Hier zit de sterkste bewijsbasis van de drie, en hier valt de winst in specificiteit: minder onnodige excisies bij dezelfde of hogere detectie. Het vereist een instelling met apparatuur en Dermatologen met ervaring expertise op het gebied van digitale dermatoscopie en meer tijd per patiënt maar verdient zich terug.
Dermazoom 3D-scan is een vind- en volginstrument. Geschikt voor risicopatiënten. Het sluit aan op precies het probleem uit dit rapport: melanoom in stadium III/IV. Het maakt verandering over de tijd objectief zichtbaar bij patiënten met veel of atypische naevi — daar waar het menselijk geheugen tekortschiet. De combinatie met digitale dermatoscopie en vervolgopnames is waar de winst zit. In vergelijkend onderzoek steeg de algehele nauwkeurigheid van AI-ondersteunde dermatoscopie van 0,68 naar 0,92 ten opzichte van de vorige generatie 15). Ervaren dermatologen van Dermazoom die de AI-scan als hulpmiddel gebruikten, verbeterden hun eigen prestaties bij vroegdetectie met 11% 16). De AI vervangt de specialist niet; hij maakt de specialist beter.
Digitale
Dermatoscopie
Vakinhoudelijke nieuwsbrief voor huisartsen en collega-artsen.
Uitgave november 2026
Tot stand gekomen in samenwerking met Dr. Brinkmann Kliniek, die deze uitgave mogelijk maakte en haar klinische expertise in digitale dermatoscopie en vroegopsporing van huidkanker inbracht
Bronnen
- IKNL & DICA (23 juni 2026). Door immuuntherapie leven meer patiënten met melanoom en longkanker langer — nieuwsbericht en rapport “Immuuntherapie bij longkanker en melanoom”. iknl.nl
- NICER (2024); DrOracle (2025). Behandelkosten van systemische therapie bij gevorderd melanoom.
- Noels, E. et al. (2020). Kostenontwikkeling van de huidkankerzorg in Nederland. Acta Dermato-Venereologica.
- Huidalert.nl — publieksvoorlichting, opgebouwd op de richtlijnen van de NVDV en Stichting Melanoom.
- IKNL — incidentiecijfers huidkanker 2024 en prognose 2017–2027 (Nederlandse Kankerregistratie).
- AZW — raming personeelstekort in de zorg tot 2033; KNMG — burn-outklachten bij jonge artsen; NVDV — norm voor toegangstijd bij verdacht melanoom.
- Dinnes, J. et al. (2018). Dermoscopy, with and without visual inspection, for diagnosing melanoma in adults. Cochrane Database of Systematic Reviews. Zie ook Vestergaard, M.E. et al. (2008). Br J Dermatol.
- Mevorach et al. (2025). Specificiteit van AI-ondersteunde risicoscore bij goedaardige laesies (302 laesies).
- Automated triage of cancer-suspicious skin lesions with 3D total-body photography. npj Digital Medicine (2025), inclusief de bevindingen van Marchetti et al.
- Diagnostische accuratesse van OCT bij actinische keratose en basaalcelcarcinoom (VivoSight, Michelson Diagnostics).
- Adan, F. et al. (2022). Gerandomiseerde non-inferioriteitsstudie OCT versus biopt bij BCC, 598 patiënten (MUMC+, Catharina Ziekenhuis Eindhoven, Zuyderland MC).
- NVDV (2024). Richtlijn Basaalcelcarcinoom — module diagnostiek.
- European consensus-based interdisciplinary guideline for melanoma, part 1: diagnostics — update 2022. Eur J Cancer.
- Gellrich et al. (2024). Number needed to excise en vroegdetectie bij 3D-imaging gecombineerd met digitale dermatoscopie.
- Cerminara et al. (2023). Nauwkeurigheid van AI-ondersteunde dermatoscopie ten opzichte van de vorige generatie (75 huidlaesies).
- ACEMID-project, Australië — cohortonderzoek onder 15.000 deelnemers op 15 locaties; Eureka Prize 2024.
- Canfield Scientific — D200evo videodermatoscoop, DermaGraphix body mapping en VECTRA WB360; Dermazoom 3D-scan, brochure Dr. Brinkmann Kliniek en Dermazoom.
