Nodulair basaalcelcarcinoom: hoe herkent u het en wat kunt u verwachten?

Een glanzend bultje dat niet verdwijnt. Geen pijn, maar het trekt ook niet weg. Soms zit er een fijn netwerk van bloedvaatjes overheen, soms ontstaat er een korstje dat steeds terugkomt.

In Nederland krijgen jaarlijks bijna 75.000 mensen de diagnose huidkanker. Basaalcelcarcinoom is verantwoordelijk voor circa 70% van die nieuwe gevallen. Binnen die groep is de nodulaire vorm het meest voorkomende subtype. Juist omdat het er anders uitziet dan wat veel mensen bij huidkanker verwachten, wordt het soms laat herkend.

Wat is een nodulair basaalcelcarcinoom precies?

Circa 60% van alle primaire basaalcelcarcinomen betreft het nodulaire subtype. Het woord nodulair verwijst naar de bolvormige, wat verheven groeiwijze. In de praktijk presenteert het zich als een glanzend, roze of huidkleurig knobbeltje. Aan het oppervlak zijn soms fijne, nieuw gevormde bloedvaatjes zichtbaar, zogenaamde teleangiëctatische vaatjes.

Het bultje kan in het midden een klein wondje of korstje ontwikkelen. Dat korstje geneest schijnbaar, maar komt vervolgens terug. Soms bloedt het bij aanraken of scheren. De groei verloopt doorgaans langzaam, over maanden tot jaren. Dat trage tempo maakt het verleidelijk om het als iets onschuldigs af te doen.

Op basis van het uiterlijk alleen kan geen betrouwbare diagnose worden gesteld. Hoe lang het plekje aanwezig is, of het verandert en waar het zit, weegt mee in de beoordeling. Bij verdenking bekijkt een arts de huid met een dermatoscoop. Als dat aanleiding geeft, bevestigt weefselonderzoek de diagnose.

Hoe gevaarlijk is een nodulair basaalcelcarcinoom?

De relatieve 5- en 10-jaarsoverleving bij basaalcelcarcinoom bedraagt nagenoeg 100%. Dat klinkt geruststellend, en dat is het in zekere zin ook. Een nodulair basaalcelcarcinoom zaait vrijwel nooit uit naar andere organen.

Toch verdient het wel aandacht. Zonder behandeling kan het lokaal doorgroeien en omliggend weefsel beschadigen. Vooral op kwetsbare locaties, zoals rond de neus, ogen of oren, kan uitstel van behandeling het traject ingewikkelder maken. De term laagrisico betekent dan ook niet dat er niets hoeft te gebeuren. Het betekent dat het behandeltraject doorgaans overzichtelijk verloopt wanneer het tijdig wordt opgepakt. Zou u een plekje dat steeds terugkomt niet liever eerder laten beoordelen dan later?

Waar ontstaat een nodulair basaalcelcarcinoom het vaakst?

Ongeveer 70 tot 85% van alle basaalcelcarcinomen bevindt zich in het hoofd-halsgebied. De neus, oren, slapen, oogregio en hoofdhuid zijn veelvoorkomende locaties, gebieden die jarenlang aan zonlicht zijn blootgesteld.

UV-straling is de belangrijkste risicofactor. Vooral zonverbrandingen in de kinderjaren verhogen het risico later in het leven. Dat verklaart waarom basaalcelcarcinoom vaker voorkomt bij mensen met een licht huidtype en bij oudere leeftijdsgroepen. De incidentie van basaalcelcarcinoom in Nederland is tussen 2001 en 2019 verdubbeld, mede door vergrijzing en toegenomen zonblootstelling in eerdere decennia.

Het komt overigens ook voor op plaatsen die minder voor de hand liggen, zoals de romp of benen. Die locatie maakt het niet minder relevant. Elke aanhoudende huidafwijking die niet geneest, verdient beoordeling.

Wat is het verschil met andere vormen van basaalcelcarcinoom?

Het onderscheid zit vooral in het groeipatroon en het uiterlijk. Een nodulair basaalcelcarcinoom groeit als een glanzend, begrensd bultje. Oppervlakkige varianten zijn juist vlakker en kunnen schilferen, waardoor ze op eczeem lijken. Sprieterige vormen zijn subtieler en minder scherp begrensd, wat de diagnostiek lastiger maakt.

De vorm bepaalt mede het behandelplan. Bij het nodulaire type is chirurgische excisie een veelgebruikte behandeling. Na verwijdering van het basaalcelcarcinoom via excisie ligt de recidiefkans bij een eerste tumor tussen 0,7 en 5% over drie tot vijf jaar. De keuze voor een specifieke aanpak is altijd een afweging die u samen met uw arts maakt, op basis van de locatie, de grootte en uw persoonlijke situatie.

Kent u het verschil tussen de verschillende vormen niet? Dat hoeft ook niet. Het is juist de taak van uw arts om dat onderscheid te maken. Uw rol is het signaleren van een plekje dat verandert of niet geneest.

Wanneer laat u een plekje beoordelen?

Een bultje dat niet vanzelf verdwijnt. Een korstje dat steeds terugkomt. Een plekje dat geleidelijk groter wordt of makkelijk bloedt. Dit zijn signalen die reden geven om een arts te raadplegen, niet om direct te schrikken, maar om duidelijkheid te krijgen.

In 2024 kregen 54.557 mensen in Nederland de diagnose basaalcelcarcinoom. Het is daarmee de meest voorkomende vorm van huidkanker in ons land. Vroege herkenning houdt het traject compact en de ingreep beperkt.

Bij de Dr. Brinkmann Kliniek doorloopt u een helder traject van controle, diagnose, behandeling en nazorg. Op basis van zorgvuldig onderzoek bespreekt de arts met u de vervolgstappen, afgestemd op uw situatie. Wie de volgende stap wil zetten, kan via de huisarts een verwijzing vragen. Dat geldt niet alleen bij vermoeden van basaalcelcarcinoom. Ook bij andere vormen van huidkanker, zoals een plaveiselcelcarcinoom of melanoom, is tijdige beoordeling waardevol.