Huidkanker door zonschade

Een plaveiselcelcarcinoom is een huidkleurige of licht rode knobbel in de huid, vaak met een ruw aanvoelend oppervlak. Vaak is het een langzaam groeiende plek, soms met een wondje dat niet goed geneest. Soms is er pijn aanwezig.

Waar de plekken meestal zitten
Vaak op de schedelhuid, de oren, het gezicht, de lippen, de onderarmen, de handruggen en de benen.

Welke klachten kan het geven?
Vaak geeft de plek geen klachten. Soms is die gevoelig, pijnlijk of branderig, of bloedt die makkelijk bij stoten of wassen.

Wanneer laat u een plek beoordelen?
Laat een plek beoordelen wanneer die niet geneest, terugkomt of duidelijk verandert, zeker op huid die veel zon heeft gehad. Aanhoudend gedrag zegt meer dan het uiterlijk op één moment: blijft de plek ruw of korstig, wordt die dikker of bloedt die makkelijk, laat het dan bekijken in plaats van af te wachten.

Heeft u eerder huidkanker gehad, veel actinische keratosen of een verminderde afweer, dan is die drempel nog lager.

Voorbeelden van hoe dit eruit kan zien

Een plaveiselcelcarcinoom is na het basaalcelcarcinoom het meest voorkomende type huidkanker. Veelvuldig ontstaat het door zonschade.

Het is een type huidkanker dat kan uitzaaien naar andere plekken in het lichaam. Dat is het belangrijkste verschil met een basaalcelcarcinoom, dat vrijwel niet uitzaait.

U komt deze aandoening ook tegen onder de namen spinocellulair carcinoom (kortweg “spino”), plaveiselkanker, stekelcelcarcinoom, carcinoma spinocellulare of de afkortingen PCC en SCC.

Actinische keratose, morbus Bowen en het plaveiselcelcarcinoom ontstaan alle drie door zonschade en liggen in elkaars verlengde.

Een dermatoloog of arts kan met onderzoek bepalen of er aan een plaveiselcelcarcinoom gedacht moet worden.

Daarbij wordt de plek met het blote oog en met een dermatoscoop beoordeeld. Meestal is dat een handdermatoscoop, die ongeveer tien tot twintig keer vergroot. Bij ons gebeurt het met digitale dermatoscopie: een camera die tot 200 keer vergroot en het beeld op een scherm laat zien, zodat ook de structuren onder de huid te beoordelen zijn.

Voor de definitieve diagnose is weefselonderzoek nodig. Dat gebeurt met een huidbiopt: een kleine ingreep waarbij de arts onder plaatselijke verdoving een stukje huid wegneemt, dat een patholoog vervolgens onderzoekt. Soms gebeurt dat met een kleine operatie waarbij de plek meteen wordt weggenomen.

Soms is meer aanvullend onderzoek nodig om te bepalen of er mogelijk uitzaaiingen zijn.

Waarmee kan het worden verward?
Met een wratje, met een niet genezend wondje, met een ouderdomswrat of met een ander type huidkanker, zoals een basaalcelcarcinoom. Ook lijkt een keratoacanthoom er sterk op; dat groeit juist heel snel en kan vanzelf weer kleiner worden. Wat een plaveiselcelcarcinoom onderscheidt, is het beloop: de plek blijft bestaan, wordt dikker of harder en geneest niet, ook niet na weken.

Eerst wordt met een huidbiopt vastgesteld waar het om gaat. Daarna bestaat de behandeling meestal uit een operatie, waarbij de plek volledig wordt weggenomen en de snijranden door de patholoog worden beoordeeld.

De meeste plaveiselcelcarcinomen zijn van het gewone type. Daarnaast bestaan er enkele bijzondere vormen; die komen minder vaak voor. Bij het weefselonderzoek kan blijken dat het om zo’n vorm gaat, en hieronder leest u wat die namen betekenen.

Wordt een plaveiselcelcarcinoom in een vroeg stadium ontdekt, dan is de behandeling meestal eenvoudig en zijn de vooruitzichten goed. Daar is onze zorg op gericht: de plek zo vroeg mogelijk vinden en volledig behandelen. Daarna draait het om genezing van de wond, herstel van het litteken en controle van de omliggende huid.

Hoe het traject eruitziet, verschilt per situatie. Zit een plek dieper of op een lastige plaats, dan ligt er meer nadruk op nazorg en soms op aanvullend onderzoek. De arts bespreekt vooraf met u wat u kunt verwachten.

Kan een plaveiselcelcarcinoom uitzaaien?

Dat kan, maar het gebeurt bij een minderheid van de mensen en vooral wanneer een plek lang onbehandeld blijft. Juist daarom is vroege beoordeling belangrijk. Of er extra aandacht nodig is, hangt af van de kenmerken van de plek: de plaats op het lichaam, de diepte en of de plek terugkomt na eerdere behandeling. Het weefselonderzoek geeft duidelijkheid over het type plaveiselcelcarcinoom en hoe gevaarlijk het is.

Na de behandeling ligt de nadruk op het littekengebied en de huid eromheen, omdat nieuwe plekjes vaker ontstaan in hetzelfde zonbeschadigde gebied. Hoe vaak controle nodig is, hangt af van de kenmerken van de tumor en van uw persoonlijke situatie: bij een lager ingeschat risico kan dat minder intensief, bij een hoger risico volgen de controles elkaar sneller op, zeker in de eerste periode.

Zonbescherming hoort bij de nazorg, en stoppen met roken verlaagt het risico ook. De meeste problemen ontstaan door te lang afwachten, zelf blijven behandelen alsof het een wratje is, of controles overslaan.

Een controleschema ligt niet altijd vast. Bij een nieuw of snel veranderend plekje, nieuwe klachten of een uitslag die daar aanleiding toe geeft, wordt het schema aangepast.