Ouderdomsvlek

Een ouderdomsvlek is een onschuldige bruine vlek die ontstaat door jarenlang zonlicht op de huid. Ze komen meestal op latere leeftijd, vanaf ongeveer de middelbare leeftijd.

• Vlak, zonder verdikking
• Licht- tot donkerbruin, met overal dezelfde kleur
• Regelmatig van vorm, met een duidelijke rand

Waar de vlekken meestal zitten
Op huid die veel zon heeft gehad: het gezicht, de handen, de armen en de benen.

Wanneer laat u een vlek beoordelen?
Een ouderdomsvlek hoeft niet behandeld te worden. Laat een pigmentvlek wél beoordelen wanneer die groter wordt, van kleur of vorm verandert, meerdere kleuren krijgt, een onregelmatige rand krijgt, of duidelijk anders is dan uw andere pigmentvlekken.

Voorbeelden van hoe dit eruit kan zien

Bij een ouderdomsvlek maken de pigmentcellen in de bovenste huidlaag meer pigment aan op plekken die veel zon hebben gehad. De vlek is goedaardig en blijft dat.

U komt deze aandoening ook tegen onder de namen lentigo solaris, lentigo senilis, zonvlek of ouderdomsvlek. In de volksmond heten ze ook wel levervlekken, al hebben ze niets met de lever te maken.

Deze drie liggen in elkaars verlengde en zitten allemaal op huid die jarenlang zon heeft gehad: van een goedaardige ouderdomsvlek, via afwijkende pigmentcellen in de bovenste huidlaag, naar een melanoom dat dieper is doorgegroeid.

De arts bekijkt de vlek en onderzoekt die met een dermatoscoop, een instrument waarmee de pigmentstructuren onder het oppervlak zichtbaar worden. Meestal is dat een handdermatoscoop, die ongeveer tien keer vergroot. Bij ons gebeurt het met digitale dermatoscopie: een camera die tot 200 keer vergroot en het beeld op een scherm laat zien, dat ook wordt vastgelegd.

Wat onder vergroting zichtbaar wordt
De dermatoscoop neemt de lichtweerkaatsing op de huid weg, waardoor de arts dóór het oppervlak heen kijkt. Juist bij ouderdomsvlekken telt dat, want met het blote oog zijn een onschuldige en een verdachte vlek lastig uit elkaar te houden. De arts beoordeelt er een hele reeks structuren van; vier voorbeelden:

• Het pigmentpatroon: bij een ouderdomsvlek regelmatig en gelijkmatig verdeeld, bij een verdachte vlek juist fijn korrelig en ongelijk.
• De begrenzing: scherp en gelijkmatig, of juist grillig en vervagend naar de gezonde huid toe.
• De kleurverdeling onder het oppervlak, waar met het blote oog één bruine vlek te zien is.
• Structuren rond de haarzakjes, die bij verdachte vlekken in het gezicht een kenmerkend patroon geven.

Bij een ouderdomsvlek is de uitkomst meestal geruststellend: het regelmatige patroon bevestigt dat de vlek onschuldig is, en dan hoeft er niets te gebeuren.

Waarmee kan het worden verward?
Met een verdachte ouderdomsvlek, met een moedervlek en met een ouderdomswrat. Een ouderdomswrat is verdikt en lijkt op de huid geplakt te zitten, terwijl een ouderdomsvlek juist vlak in de huid ligt. Het lastigste onderscheid is dat met een verdachte ouderdomsvlek, en daarvoor is vergroting nodig.

Onschuldig of verdacht: waar zit het verschil?

• Kleur. Een ouderdomsvlek is overal even bruin. Een verdachte vlek heeft verschillende kleuren binnen één vlek, van lichtbruin tot bijna zwart.
• Rand. Een ouderdomsvlek heeft een duidelijke, regelmatige rand. Een verdachte vlek is grillig en vervaagt naar de gezonde huid toe.
• Beloop. Een ouderdomsvlek blijft jarenlang hetzelfde. Een verdachte vlek wordt over meerdere jaren langzaam groter.

Twijfelt u, of valt één vlek op terwijl de rest gelijk blijft? Laat die dan beoordelen.

Nee. Een ouderdomsvlek is goedaardig en hoeft niet weg. Wordt de vlek als storend ervaren, dan zijn er cosmetische mogelijkheden; die vallen niet onder de vergoede zorg en bespreekt u met uw arts.

Waarom er soms toch naar wordt gekeken
Een verdachte ouderdomsvlek ontstaat vaak op huid waar ook gewone ouderdomsvlekken zitten, en in het begin lijken die twee sterk op elkaar. Daarom kijkt de arts bij twijfel met vergroting, en wordt er zo nodig weefselonderzoek gedaan. Blijkt de vlek onschuldig, dan is dat meteen duidelijk.

Een ouderdomsvlek blijft goedaardig en groeit niet door tot huidkanker. Wel laat hij zien dat de huid jarenlang zon heeft gehad, en dat is op zichzelf een reden om die huid in de gaten te houden.

Na de behandeling blijft het belangrijk om de huid in de gaten te houden en de afgesproken controles aan te houden.