Fotodynamische therapie (PDT): behandelen met crème en licht

PDT wordt gebruikt bij actinische keratosen: zonbeschadigingen van de huid. Ook bij morbus Bowen en bij het oppervlakkig groeiende basaalcelcarcinoom kan lichttherapie een geschikte behandeling zijn. Bij het knobbelvormige basaalcelcarcinoom is PDT in de meeste gevallen niet geschikt; de groeiwijze bepaalt de keuze, en uw arts bespreekt die met u.

Vaak wordt met PDT niet één plekje behandeld, maar een heel huidgebied in één keer. Dat heet een veldbehandeling. Zonbeschadiging blijft namelijk zelden bij één plekje: naast de zichtbare plekjes kunnen in hetzelfde gebied ook kleine, nog niet zichtbare afwijkingen aanwezig zijn. Artsen noemen dat verschijnsel field cancerization.

De huid wordt eerst voorbereid. Daarna wordt de lichtgevoelige crème aangebracht; die wordt meestal afgedekt en moet ongeveer vier uur intrekken. Daarna wordt de huid belicht met een speciale lamp.

De meeste mensen verdragen de belichting goed. Die kan wel gevoelig zijn; dat verschilt per persoon en hangt af van het gebied dat behandeld wordt. U wordt tijdens de behandeling begeleid en zo nodig worden maatregelen genomen om het comfortabel te houden.

De behandeling duurt in totaal enkele uren. Daarna kunt u weer naar huis.

Hoeveel behandelingen er nodig zijn, hangt af van de aandoening. Bij actinische keratosen is één behandeling van het gebied meestal voldoende; vaak gaat het dan om grotere zonbeschadigde gebieden, zoals de kale hoofdhuid, het gezicht, de onderarmen of de onderbenen. Bij Morbus Bowen en het oppervlakkig groeiende basaalcelcarcinoom bestaat de behandeling uit twee sessies, met een tussenpoos van ongeveer een week tot tien dagen. Dit zijn gemiddelden. Uw persoonlijke situatie kan anders zijn en het behandelteam bespreekt dit altijd individueel met u.

Fotodynamische therapie kan op al onze locaties worden uitgevoerd.

• Kom met een schone huid naar de behandeling.
• Gebruik die dag geen make-up, dagcrème of andere huidproducten op het te behandelen gebied.
• Neem bij voorkeur een hoed of pet mee om de huid na de behandeling tegen fel zonlicht te beschermen.

De behandeling wordt doorgaans goed doorstaan. Wel kan de behandelde huid tijdelijk reageren, met bijvoorbeeld roodheid, een branderig gevoel, wat zwelling, korstvorming of kleurverandering. Dit zijn bekende, verwachte reacties die bij het herstel horen en meestal geleidelijk afnemen. De huid kan daarna nog enige tijd rood, gevoelig of schilferig blijven.

Bij een veldbehandeling kan die reactie ook optreden op plaatsen waar u vooraf nauwelijks of geen afwijking zag. Dat is logisch: het hele beschadigde gebied is behandeld, niet alleen de zichtbare plekjes. Uw arts legt uit welke reactie bij uw behandeling wordt verwacht.

Bescherm de behandelde huid goed tegen zonlicht en verzorg de huid volgens de instructies van uw behandelaar. Neem contact op met de kliniek als de pijn, roodheid of zwelling sterk toeneemt of als u koorts krijgt.

Meestal herstelt de huid in de weken na de behandeling en worden de beschadigde cellen vervangen door nieuwe, gezonde huidcellen.

Niet iedere behandelde plek verdwijnt na één behandeling. En omdat de onderliggende huid langdurig door de zon is beschadigd, kunnen er later ook nieuwe plekjes ontstaan. Dat is op zichzelf geen reden tot zorg, wel om uw huid in de gaten te blijven houden.

Let vooral op een plek die duidelijk anders is dan de andere plekjes in het gebied. Neem contact op met uw arts bij bijvoorbeeld:

• een plek die snel groter wordt
• een duidelijk toenemende verdikking
• een plek die steeds pijnlijker wordt
• een plek die spontaan bloedt
• een wondje of zweertje dat niet geneest

Zo’n plek wordt dan opnieuw door de dermatoloog beoordeeld. Soms is een gerichte behandeling van die ene plek passend; bij twijfel over de aard of diepte kan een huidbiopt of excisie nodig zijn. Wacht dus niet alleen af of een behandelde plek verdwijnt, maar neem contact op wanneer een plek opvallend verandert, blijft bestaan of opnieuw klachten geeft.

Beide behandelingen pakken een heel zonbeschadigd huidgebied aan in plaats van losse plekjes; ze verschillen in hoe dat gebeurt. Bij 5-fluorouracil crème brengt u thuis gedurende een aantal weken zelf een crème aan en bouwt de huidreactie geleidelijk op. Bij PDT gebeurt de behandeling in een paar uur in de kliniek, dit bestaat uit het aanbrengen en intrekken van de crème plus belichting.

Waarvan de keuze afhangt: hoe uitgebreid de afwijkingen zijn, waar ze zitten en welke behandelingen u eerder heeft gehad. Welke behandeling in uw situatie passend is, bespreekt de arts met u; daar bestaat geen algemeen antwoord op.

Lees ook de pagina over 5-fluorouracil crème.